Tôi là Nguyễn P, tôi là người chuyển giới. Tôi đã hoàn tất việc phẫu thuật, vậy bây giờ tôi muốn làm thủ tục đổi tên trên giấy khai sinh thì có được không? Việc đổi tên cho người đã chuyển đổi giới tính có phức tạp không và liệu có bị từ chối không? Rất mong được tư vấn và hỗ trợ
Mục Lục
Chuyển đổi giới tính là gì?
Chuyển đổi giới tính là quá trình sử dụng các can thiệp y khoa nhằm tạo ra sự tương thích giữa hình thể của cá nhân và bản dạng giới mà họ xác định. Những người mong muốn chuyển đổi giới tính lựa chọn áp dụng một hoặc nhiều biện pháp y tế để biến đổi cơ thể, giúp họ cảm nhận được sự đồng nhất giữa thân xác và nhận thức về giới.
Thuật ngữ “transgender” dùng để chỉ những người:
- Đã trải qua các cuộc phẫu thuật chuyển đổi giới tính hoặc
- Những người quyết định sống, ăn mặc và hành động theo giới tính mà họ cảm nhận là của mình.
Đây là trạng thái mà một người nhận thức bản thân thuộc về một giới tính khác với giới tính được chỉ định khi sinh ra.
Ví dụ,
- một người sinh ra với bộ phận sinh dục nữ theo mặt sinh học có thể tự nhận thức và khẳng định bản thân là nam hoặc;
- một người sinh ra với bộ phận sinh dục nam có thể xác định mình là nữ và mong muốn được sống với thân phận nữ
Theo Công văn số 4132/BYT-PC năm 2022 của Bộ Y tế, chuyển đổi giới tính không được coi là bệnh tật. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã loại bỏ chuyển giới khỏi chương “Bệnh rối loạn tâm thần và hành vi” trong Danh mục các bệnh Quốc tế (ICD) lần lượt vào năm 1990 và 2019, khẳng định sự công nhận quốc tế về quyền và danh tính của người chuyển giới.
Như vậy, chuyển đổi giới tính không chỉ là quá trình y học nhằm điều chỉnh hình thể cho phù hợp với nhận thức giới mà còn là quyền cơ bản của mỗi cá nhân trong việc khẳng định danh tính và sống đúng với con người thật của mình.
Việt Nam có cho phép chuyển đổi giới tính không?
Vào năm 2015, khi Quốc hội thông qua Bộ luật Dân sự, Việt Nam đã trở thành quốc gia thứ 11 tại châu Á chính thức hợp pháp hóa việc chuyển đổi giới tính. Dựa trên các nghiên cứu của Bộ Y tế và các chuyên gia pháp chế, tỷ lệ người chuyển giới tại Việt Nam được ước tính chiếm khoảng 0,3% đến 0,5% dân số, tức tương đương với khoảng 400.000 đến 500.000 người. Con số này đã cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng và hoàn thiện các chính sách pháp luật bảo vệ quyền lợi cho cộng đồng người chuyển giới.
Tại Điều 37 của Bộ luật Dân sự, quyền chuyển giới được khẳng định rõ ràng: bất kỳ cá nhân nào có nhu cầu chuyển đổi giới tính đều có quyền được Nhà nước công nhận thông qua thủ tục đăng ký thay đổi hộ tịch. Quy định này không chỉ phản ánh tinh thần vì quyền con người được khẳng định trong Hiến pháp năm 2013 mà còn mở ra một chương mới trong công cuộc hiện thực hoá các quyền cơ bản cho người chuyển giới theo tiêu chuẩn quốc tế.
Quy định mới về chuyển đổi giới tính đặt nền móng cho nhiều quyền lợi khác của người chuyển giới. Trước đó, nhóm này thường gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận quyền phẫu thuật chuyển giới, thay đổi tên và giới tính trên giấy tờ tùy thân, cũng như quyền kết hôn và nhận con nuôi. Việc công nhận quyền chuyển giới theo Điều 37 đã đánh dấu bước tiến quan trọng, góp phần mang lại cơ hội bình đẳng và công bằng cho mọi cá nhân, bất kể nhận diện giới của họ khác với giới tính khi sinh ra.
Tuy nhiên, hơn 8 năm trôi qua kể từ khi quyền của người chuyển giới được ghi nhận chính thức, vẫn chưa có một đạo luật cụ thể nào được ban hành nhằm triển khai đầy đủ quy định của Bộ luật Dân sự về quyền chuyển đổi giới tính.
Hiện nay, việc chuyển đổi giới tính chỉ được định nghĩa một cách chung chung qua câu nói “Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật”. Điều này đã tạo ra nhiều bất cập trong thực tiễn, khi người có nhận diện giới khác với giới tính sinh ra không có công cụ pháp lý rõ ràng để xác định đủ điều kiện thực hiện chuyển đổi, cũng như không có cơ sở pháp lý cụ thể cho các cơ sở y tế tiến hành kỹ thuật chuyển đổi giới tính và xử lý các quan hệ pháp lý phát sinh sau quá trình chuyển đổi.
Sự thiếu hụt các quy định chi tiết không chỉ gây khó khăn cho cá nhân có nhu cầu chuyển giới mà còn ảnh hưởng đến hệ thống y tế và pháp lý. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và xu hướng phát triển của xã hội hiện đại, việc hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến chuyển đổi giới tính đang trở thành yêu cầu cấp bách. Các cơ quan chức năng cần nhanh chóng đề xuất và ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể, nhằm xác định rõ ràng tiêu chuẩn đánh giá điều kiện chuyển giới, quy định về thủ tục y khoa và điều chỉnh các quan hệ pháp lý liên quan.
Trong tương lai, việc cập nhật các quy định pháp lý không chỉ bảo vệ quyền lợi của người chuyển giới mà còn góp phần nâng cao nhận thức của toàn xã hội về sự đa dạng giới tính. Một khung pháp lý chặt chẽ và minh bạch sẽ tạo ra môi trường sống công bằng, cởi mở và tôn trọng nhân quyền cho mọi cá nhân, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của xã hội Việt Nam. Việc cải cách này cần được thực hiện đồng bộ, từ khâu xây dựng chính sách đến triển khai thực hiện, để đảm bảo rằng mọi quyền con người, đặc biệt là quyền chuyển đổi giới tính, luôn được bảo vệ và tôn trọng.
Sau khi chuyển đổi giới tính có thể thay đổi giới tính trên giấy khai sinh không?
Việc chuyển đổi giới tính được quy định rõ ràng tại Điều 37 Bộ Luật Dân sự 2015, theo đó, cá nhân đã chuyển đổi giới tính không chỉ có quyền mà còn có nghĩa vụ đăng ký thay đổi thông tin hộ tịch theo quy định của pháp luật. Điều này nhằm đảm bảo rằng giấy tờ tùy thân của họ phản ánh đúng nhận diện giới mới, đồng thời tạo điều kiện cho việc hưởng các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật và các văn bản pháp luật liên quan.
Thay đổi hộ tịch được hiểu là quá trình mà cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký điều chỉnh những thông tin cá nhân trên giấy tờ hộ tịch khi có lý do chính đáng, chẳng hạn như thay đổi thông tin về họ, chữ đệm, tên hoặc thông tin liên quan trong giấy khai sinh nếu có căn cứ hợp pháp. Cụ thể, việc thay đổi thông tin cha, mẹ trong nội dung khai sinh cũng được thực hiện theo quy định (theo khoản 10 Điều 4 Luật Hộ tịch 2014).
Tuy nhiên, Điều 17 của Thông tư 04/2020/TT-BTP quy định:
“Cải chính hộ tịch
1. Việc cải chính hộ tịch chỉ được giải quyết sau khi xác định có sai sót khi đăng ký hộ tịch; không cải chính nội dung trên giấy tờ hộ tịch đã được cấp hợp lệ nhằm hợp thức hóa thông tin trên hồ sơ, giấy tờ cá nhân khác.
2. Sai sót trong đăng ký hộ tịch là sai sót của người đi đăng ký hộ tịch hoặc sai sót của cơ quan đăng ký hộ tịch.
3. Việc cải chính nội dung đăng ký khai tử thuộc thẩm quyền của cơ quan đã đăng ký khai tử, theo đề nghị của người có trách nhiệm đăng ký khai tử quy định tại Điều 33 Luật hộ tịch.”
Theo đó, việc cải chính hộ tịch chỉ được tiến hành khi có xác định rõ ràng sai sót trong đăng ký hộ tịch – sai sót này có thể phát sinh do lỗi của người đi đăng ký hoặc lỗi của cơ quan đăng ký hộ tịch. Do đó, cá nhân chỉ có thể thay đổi những thông tin bị ghi sai, nếu lỗi đó xuất phát từ sai sót khi đăng ký khai sinh hay do cơ quan đăng ký.
Đối với cá nhân chuyển giới, quá trình chuyển đổi giới tính thường bao gồm các can thiệp y học như sử dụng nội tiết tố sinh dục, phẫu thuật ngực hoặc phẫu thuật bộ phận sinh dục nhằm chuyển đổi một phần hoặc toàn bộ cơ thể từ giới tính sinh học ban đầu sang giới tính phù hợp với nhận diện giới của mình. Sau khi thực hiện chuyển giới, giới tính của cá nhân sẽ khác với giới tính khi được sinh ra và so với thông tin giới tính được ghi nhận ban đầu trong giấy khai sinh hoặc giấy chứng sinh do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền cấp.
Do việc chuyển đổi giới tính hoàn toàn xuất phát từ mong muốn và ý chí cá nhân, đây không được coi là một sai sót trong quá trình đăng ký khai sinh. Vì vậy, mặc dù cá nhân chuyển giới có quyền và nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch nhằm cập nhật những thông tin như họ, chữ đệm và tên, thì theo quy định hiện hành họ không được phép thay đổi thông tin giới tính đã được ghi trong giấy khai sinh và các giấy tờ tùy thân.
Như vậy, sau khi chuyển giới, mặc dù nhận diện giới của cá nhân đã được điều chỉnh thông qua can thiệp y học, thì về mặt pháp lý, thông tin về giới tính trong hồ sơ khai sinh, hộ tịch vẫn được giữ nguyên, chỉ có thể sửa đổi những thông tin liên quan đến tên gọi khi có căn cứ hợp pháp. Việc này cho thấy được một thực trạng rằng pháp luật Việt Nam chưa có nhưng quy định rõ ràng, cần thiết để bảo đảm quyền lợi và nhân thân của người chuyển giới mà chỉ quy định chung trong các quy định hiện hành về hộ tịch và các văn bản pháp luật liên quan.
Sau khi chuyển đổi giới tính có thể thay đổi tên trên giấy khai sinh không?
Dựa theo Điều 37 Bộ Luật Dân sự 2015 về chuyển đổi giới tính và điểm e khoản 1 Điều 28 của cùng Bộ luật về quyền thay đổi tên, pháp luật đã khẳng định rõ ràng quyền của cá nhân trong trường hợp này. Cụ thể, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi tên trong các trường hợp được quy định, trong đó có trường hợp thay đổi tên của người đã xác định lại giới tính hoặc người đã chuyển đổi giới tính.
Điều này có nghĩa là, khi người chuyển giới thực hiện chuyển đổi giới tính theo quy định của pháp luật, họ có quyền và nghĩa vụ thay đổi họ tên cùng với thông tin giới tính liên quan trong giấy tờ tùy thân. Quyền thay đổi tên đối với người chuyển giới được xem là một phần quan trọng trong việc khẳng định danh tính cá nhân và đảm bảo các quyền nhân thân theo pháp luật.
Như vậy, quyền thay đổi tên là quyền hợp pháp của người chuyển giới, và việc thay đổi tên thực hiện theo yêu cầu của người chuyển giới sẽ được các cơ quan thẩm quyền công nhận, góp phần bảo đảm sự tôn trọng và phản ánh đúng nhận diện giới của họ trong các hồ sơ, giấy tờ pháp lý
Thủ tục đổi tên cho người đã chuyển đổi giới tính như thế nào?
Hố sơ thực hiện thủ tục đổi tên cho người đã chuyển đổi giới tính
Người đã chuyển đổi giới tính có nhu cầu thực hiện thủ tục đổi tên cần chuẩn bị các giấy tờ sau:
– Tờ khai thay đổi, cải chính, bổ sung hộ tịch:
Trong tờ khai phải ghi rõ nội dung cần thay đổi, cụ thể là tên đệm và tên mới theo yêu cầu.
– Giấy khai sinh:
Đây là giấy tờ bắt buộc. Khi đăng ký hoàn tất việc thay đổi thông tin cá nhân, công chức tư pháp hộ tịch không chỉ ghi nhận thông tin mới vào sổ hộ tịch và cập nhật trên cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư mà còn đính chính thông tin thay đổi (tên, tên đệm và giới tính) trên chính giấy khai sinh.
– Chứng minh nhân thân:
Người yêu cầu cần xuất trình căn cước công dân, chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu. Điều này giúp công chức tư pháp hộ tịch xác định chính xác nhân thân của cá nhân trước khi chuyển giới.
– Giấy tờ chứng minh chuyển đổi giới tính hợp pháp:
Bao gồm các giấy tờ do cơ sở y tế có thẩm quyền cấp khi thực hiện chuyển giới hợp pháp theo quy định của pháp luật.
Nhưng có một thực trạng về việc chuyển đổi giới tính ở Việt Nam hiện nay đó là phương pháp phổ biến để chuyển đổi giới tính thường là sử dụng nội tiết tố sinh học (hormone). Tuy nhiên, thị trường hiện nay tồn tại nhiều sản phẩm nội tiết tố trôi nổi, không rõ nguồn gốc và thường được mua bán qua các kênh không đảm bảo như Internet hoặc từ các nguồn tư nhân. Ngoài ra, một số cá nhân lựa chọn phẫu thuật chuyển giới tại các cơ sở y tế không hợp pháp dẫn đến những hậu quả, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tinh thần thậm chí là tính mạng của người chuyển giới.
Rất ít người có đủ khả năng và tài chính để thực hiện phẫu thuật chuyển đổi giới tính ở những nơi uy tín. Bởi lẽ phẫu thuật cần số tiền khá lớn, chi phí cho các ca phẫu thuật chuyển đổi giới tính tại các cơ sở uy tín thường rất cao (từ vài chục đến vài trăm triệu đồng). Vì hệ thống y tế hỗ trợ can thiệp phẫu thuật cho người chuyển giới ở Việt Nam còn hạn chế, nhiều người chuyển giới lại mong muốn thực hiện ca phẫu thuật tại Thái Lan hoặc Hàn Quốc với chi phí càng lớn hơn.
Những khó khăn này đồng nghĩa với việc việc có được giấy tờ chứng minh chuyển đổi giới tính hợp pháp theo quy định của pháp luật cũng gặp nhiều trở ngại, phản ánh hạn chế trong khung pháp lý hiện hành khi đảm bảo quyền và lợi ích thiết yếu cho người chuyển giới.
Thủ tục đổi tên cho người đã chuyển đổi giới tính
Bước 1: Chuẩn Bị Hồ Sơ
Người đã chuyển đổi giới tính cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ như đã nêu ở phần I.
Bước 2: Nộp Hồ Sơ
Người đã chuyển đổi giới tính nộp hồ sơ thực hiện thủ tục đổi tên tại UBND cấp xã đối với người dưới 14 tuổi hoặc UBND cấp huyện đối với người từ đủ 14 tuổi trở lên.
Bước 3: Nhận Kết Quả
Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày hồ sơ được nộp đầy đủ, nếu hồ sơ được xác nhận có cơ sở và phù hợp với quy định của pháp luật dân sự cũng như các văn bản liên quan, công chức tư pháp hộ tịch sẽ ghi nhận nội dung thay đổi vào sổ hộ tịch, cùng người đã chuyển đổi giới tính yêu cầu thay đổi tên ký xác nhận. Sau đó, báo cáo kết quả cho Chủ tịch UBND và cấp trích lục cho người yêu cầu.
Các nội dung thay đổi sẽ được cập nhật trực tiếp trên giấy khai sinh.
Nếu cần xác minh thêm thông tin, thời hạn xử lý có thể kéo dài thêm không quá 3 ngày làm việc.
Trường hợp đăng ký thay đổi họ, tên không được thực hiện tại nơi đăng ký hộ tịch ban đầu, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao trích lục hộ tịch gửi đến UBND nơi đăng ký hộ tịch ban đầu để ghi nhận vào sổ hộ tịch.
Xem thêm tại bài viết: Dịch vụ đổi tên khai sinh – Dịch vụ nhanh nhất
Dịch vụ thực hiện thủ tục đổi tên cho người đã chuyển giới
Nhiều người có thể nghĩ rằng việc đổi tên đối với người đã chuyển giới chỉ đơn giản là thông báo tên mới cho cơ quan xã/phường và chờ được chấp thuận. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, quy trình cập nhật tên cùng các thông tin liên quan sau khi chuyển giới phức tạp hơn nhiều. Trong thời điểm các quy đinh pháp luật về người chuyển giới chưa được đầy đủ và rõ ràng hiện nay, việc đổi tên của người chuyển giới khá khó khăn. Điều kiện và căn cứ để thực hiện đổi tên có thể khác nhau tùy từng trường hợp, đòi hỏi một bộ hồ sơ chi tiết và đầy đủ nhằm đảm bảo quyền lợi cũng như sự chính xác của thông tin cá nhân.
Khi đến với dịch vụ thực hiện thủ tục đổi tên cho người đã chuyển giới của Luật Nhật Thư, Quý khách sẽ nhận được sự hỗ trợ toàn diện từ khâu tư vấn ban đầu cho đến khi hoàn thành toàn bộ thủ tục.
Với dịch vụ trọn gói của Luật Nhật Thư, chúng tôi cam kết đem đến sự tiện lợi và an tâm cho Quý khách hàng, đặc biệt là những người đã chuyển giới, trong quá trình thực hiện thủ tục đổi tên theo quy định của pháp luật. Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn thêm, Quý khách vui lòng liên hệ Luật Nhật Thư qua Hotline: 0842.894.888 (hỗ trợ qua Zalo, Line, Viber hoặc Messenger).
Chúng tôi tự hào là đơn vị đồng hành cùng Quý khách trong hành trình khẳng định danh tính và bảo vệ quyền lợi cá nhân một cách trọn vẹn và chuyên nghiệp.
Công ty Luật Nhật Thư
🏛 Trụ sở chính: Số 4, Tổ 32, phường Hoàng Văn Thụ, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội.
📍Văn phòng giao dịch: Biệt thự lotus 50, Tòa nhà EuroWinDow River Park, đường Trường Sa, Đông Hội, Đông Anh Hà Nội.
✅ Giấy Đăng ký hoạt động số 01022087/TP/ĐKHĐ do Sở Tư Pháp UBND TP. Hà Nội cấp theo Thông báo số 3174/TB-STP.
✅ Giấy phép hành nghề Luật sư/Thẻ luật sư số 17466/TP/LS-CCHN do Bộ tư pháp cấp ngày 22/11/2019.
Chi nhánh tại Đà Nẵng: 147 Núi Thành, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.
Chi nhánh Hồ Chí Minh: 84N Nguyễn Đình Chiểu, ĐaKao, quận 01, TP. Hồ Chí Minh
Đại diện Công ty TNHH Nhật Thư Law tại Nhật Bản:
Địa chỉ Văn phòng:
- VISTERIA BLG 4-9-17 HIRAI – EDOGAWAKU – TOKYO
- VICTORIABIG4-9-17平井-江戸川区-東京
Hòm thư: 132-0035
Hotline: Luật Nhật Thư hotline 0842894888 (Zalo/line/viber/messenger)
Website: https://luatnhatthu.vn/
Email: luatnhatthu@gmail.com
Instagram: https://www.instagram.com/luatsu.nhatthu
