02 Loại Bản án, Quyết định ly hôn có yếu tố nước ngoài thường gặp

Bản án ly hôn có yếu tố nước ngoài là loại bản án thường được Toà án ban hành khi vụ án ly hôn có một bên đương sự đang ở nước ngoài xin ly hôn vắng mặt hoặc khi giải quyết thủ tục ly hôn đơn phương hoặc các bên có yêu cầu tranh chấp về con chung, tài sản chung, công nợ, nghĩa vụ cấp dưỡng khi ly hôn.

Hiệu lực của bản án, quyết định ly hôn cũng có sự khác nhau nhất định về hiệu lực pháp luật khi ban hành. Bài viết sau sẽ làm rõ sự khác biệt này.

Thẩm quyền giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài là ở Toà án cấp nào?

Theo Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, sửa đổi bởi Luật số 85/2025/QH15, từ ngày 01/7/2025 Tòa án nhân dân khu vực giải quyết sơ thẩm các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài. Nộp đơn sai thẩm quyền thì hồ sơ bị chuyển hoặc trả lại, làm vụ việc chậm thêm. Cách xác định Tòa án cụ thể xem bài thủ tục ly hôn với người nước ngoài tại Việt Nam.

Với thuận tình ly hôn, Tòa án nhân dân khu vực nơi một trong hai bên cư trú, làm việc có thẩm quyền ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn (điểm h khoản 2 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Hai bên thỏa thuận chọn Tòa án khi nộp đơn.

Hiệu lực của bản án, quyết định ly hôn

Tình huống	Loại bản án/quyết định	Hiệu lực pháp luật
Ly hôn thuận tình trong nước	Quyết định ly hôn	Quyết định ly hôn Có hiệu lực ngay khi được ban hành (khoản 1 Điều 213 BLTTDS 2015)
Ly hôn đơn phương trong nước	Bản án ly hôn	– Đương sự kháng cáo trong vòng 15 ngày, kể từ ngày tuyên án ly hôn sơ thẩm hoặc nhận được bản án (Khoản 1 Điều 273 BLTTDS 2015). – Không bị Viện kiểm sát cùng cấp kháng nghị trong 15 ngày, kể từ ngày tuyên án ly hôn. – Không bị Viện kiểm sát cấp trên kháng nghị trong 01 tháng, kể từ ngày tuyên án. => Có hiệu lực sau 01 tháng, kể từ ngày tuyên án.
Bị đơn ở nước ngoài, không hợp tác, phải tống đạt qua uỷ thác tư pháp	Bản án ly hôn	– Đương sự ở nước ngoài nhận được bản án, được kháng cáo trong 01 tháng (Khoản 2 Điều 479 BLTTDS 2015); – Đương sự không nhận được bản án, tống đạt không có kết quả: được kháng cáo trong 12 tháng, kể từ khi tuyên án. (Khoản 3 Điều 479 BLTTDS 2015, xét xử vắng mặt đương sự ở nước ngoài). => Hiệu lực bản án ly hôn nhanh nhất là sau 01 tháng, khi bị đơn ở nước ngoài nhận được bản án.

Phân biệt được bản án, quyết định ly hôn và thời điểm có hiệu lực giúp bạn sắp xếp các việc phụ thuộc, như tạo lập tài sản mới hay đăng ký kết hôn mới. Bản án ly hôn của Tòa án nước ngoài không tự động được ghi nhận tại Việt Nam; cần làm thủ tục ghi chú ly hôn.

Một số loại bản án ly hôn có yếu tố nước ngoài thường gặp

Toà án phát hành bản án ly hôn có yếu tố nước ngoài đối với các trường hợp sau:

• Ly hôn mà một bên vợ/chồng đang cư trú ở nước ngoài;
• Ly hôn với người nước ngoài tại Việt Nam hoặc đang cư trú ở nước ngoài;
• Ly hôn nhưng phát sinh tranh chấp về tài sản ở nước ngoài:

Các loại bản án ly hôn có yếu tố nước ngoài thường gặp như:

Bản án ly hôn đơn phương có yếu tố nước ngoài: Tòa án giải quyết theo thủ tục vụ án, mở phiên tòa, triệu tập và lấy lời khai của nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Trình tự chi tiết xem bài thủ tục ly hôn đơn phương với người nước ngoài.

Quyết định công nhận thuận tình ly hôn có yếu tố nước ngoài: Tòa án giải quyết theo thủ tục việc dân sự, không mở phiên tòa. Hòa giải đoàn tụ không thành, hai bên thỏa thuận được về việc ly hôn, con chung, tài sản thì Tòa án ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn (Điều 397 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Trong vụ án ly hôn mà các bên hòa giải thành, sau 07 ngày kể từ ngày lập biên bản hòa giải thành, Tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận (khoản 1 Điều 212).

Như vậy, bản án ly hôn thường có thời gian ban hành lâu hơn, thường áp dụng với các vụ việc phức tạp, có tranh chấp.

Bản án, Quyết định ly hôn thuận tình có yếu tố nước ngoài

Các trường hợp thuận tình ly hôn có yếu tố nước ngoài diễn ra khi 01 bên đương sự ở nước ngoài. Để được coi là thuận tình, các bên sẽ cần thống nhất và thoả thuận được các vấn đề về con cái, tài sản, công nợ. Tuy nhiên, do không có mặt tại Việt Nam tại thời điểm giải quyết, Toà án sẽ cần lấy ý kiến của người đang ở nước ngoài.

Đối với các trường hợp đương sự đang ở nước ngoài mà cư trú bất hợp pháp, do không thể lấy được ý kiến của họ. Nên một số Tòa án sẽ chuyển hồ sơ về việc giải quyết đơn phương và phát hành Bản án ly hôn có yếu tố nước ngoài.

Bản án ly hôn đơn phương có yếu tố nước ngoài

Đây là các trường hợp bị đơn ở nước ngoài, hoặc bị đơn ở trong nước nhưng nguyên đơn đang cư trú ở nước ngoài, bị đơn không đồng ý giải quyết ly hôn hoặc các bên đều đồng ý ly hôn nhưng phát sinh các tranh chấp về con cái, tài sản chung, nợ chung trong thời kỳ hôn nhân.

Nếu bị đơn ở Việt Nam, thời hạn chuẩn bị xét xử là 04 tháng kể từ ngày thụ lý, gia hạn không quá 02 tháng (điểm a khoản 1 Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Nếu bị đơn ở nước ngoài, Tòa án phải ủy thác tư pháp nên phiên tòa mở sớm nhất 09 tháng, chậm nhất 12 tháng kể từ ngày thông báo thụ lý (khoản 2 Điều 476).

Bản án ly hôn có tranh chấp về con, tài sản có yếu tố nước ngoài

Đây là một trong các trường hợp ly hôn có yếu tố nước ngoài mà có phát sinh tranh chấp. Lúc này trong bản án ly hôn sẽ có thêm phần nội dung về con cái, tài sản và nhận định của Toà án đối với việc giải quyết các nội dung này.

Đối với các vụ việc có tranh chấp về con cái, tài sản mà đương sự lại đang ở nước ngoài. Toà án trước khi ra Bản án sẽ cần phải thực hiện rất nhiều thủ tục liên quan như thẩm định, định giá tài sản, lấy lời khai, ý kiến nguyện vọng của con.

Thông thường việc giải quyết các vụ việc ly hôn chia tài sản có yếu tố nước ngoài thường sẽ kéo dài do tính chất phức tạp của vụ việc và một bên đương sự, tài sản ở nước ngoài. Việc tống đạt, uỷ thác của Toà án sẽ mất nhiều thời gian hơn so với các vụ việc ly hôn ở trong nước.

Các trường hợp ly hôn có yếu tố nước ngoài trên thực tế

Chia tài sản ly hôn có yếu tố nước ngoài

Tài sản chung của 02 vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân thông thường sẽ là đất đai, tài sản trên đất, xe cộ.. Khi có yêu cầu chia tài sản mà một bên đương sự đang ở nước ngoài. Toà án vẫn có thể thụ lý yêu cầu chia tài sản của người ở trong nước. Tuy nhiên thủ tục tố tụng sẽ cần thông tin cho đương sự hoặc người nhà của họ nắm được, từ đó việc giải quyết vụ việc sẽ kéo dài.

Tòa án tống đạt văn bản cho các đương sự để bảo đảm quyền tham gia tố tụng và quyền yêu cầu chia tài sản của họ. Người ở nước ngoài có thể ủy quyền cho người nhà hoặc luật sư nộp tài liệu, giao nhận văn bản. Khoản 4 Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 không cho phép ủy quyền tham gia tố tụng trong việc ly hôn, nên đương sự vẫn tự trình bày ý kiến, ký văn bản và có đơn xin xét xử vắng mặt nếu không về được.

Ly hôn khi vợ chồng đang cư trú bất hợp pháp ở nước ngoài

Một bên đang cư trú bất hợp pháp ở nước ngoài thường không thể về Việt Nam khi Tòa án giải quyết. Thực tế, một số Tòa án định hướng giải quyết theo thủ tục ly hôn đơn phương, hoặc trưng cầu giám định chữ ký của đương sự ở nước ngoài.

Tranh chấp quyền nuôi con ly hôn có yếu tố nước ngoài

Việc tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn sẽ phụ thuộc vào nhiều điều kiện và yếu tố khác nhau như:

• Điều kiện về chỗ ở sau khi ly hôn của con chung;
• Điều kiện về tài chính;
• Điều kiện học tập, giáo dục của con;
• Thời gian chăm sóc con;

Đối với trường hợp tranh chấp nuôi con có yếu tố nước ngoài, việc 01 bên đang cư trú tại nước ngoài sẽ là yếu tố bất lợi cho họ khi giành quyền nuôi con. Bởi các khoảng cách về địa lý sẽ khiến cho việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con cái bị cản trở.

Thực tế, Tòa án thường cân nhắc bất lợi này khi quyết định người trực tiếp nuôi con. Con dưới 36 tháng tuổi vẫn được giao cho mẹ trực tiếp nuôi theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác.

Các trường hợp từ chối phát hành bản án ly hôn có yếu tố nước ngoài

Tòa án có thể trả lại đơn, hoặc thụ lý nhưng không chấp nhận yêu cầu ly hôn, trong các trường hợp sau:

• Hồ sơ còn thiếu, không đủ thông tin, sai lệch về thông tin trên hồ sơ ly hôn;
• Bên ở nước ngoài phát sinh yêu cầu tranh chấp nhưng không về Việt Nam giải quyết;
• Không xác định được địa chỉ của bị đơn ở nước ngoài;
• Không đủ căn cứ cho ly hôn, mâu thuẫn vợ chồng chưa tới mức trầm trọng.

Để Toà án ra bản án ly hôn có yếu tố nước ngoài, sẽ cần phải có đầy đủ điều kiện và căn cứ ly hôn nhất định. Trường hợp phát hành sai thông tin, bản án ly hôn có thể bị huỷ bỏ, khiếu nại, kháng cáo… 

Lời kết

Việc phân biệt bản án ly hôn và quyết định ly hôn có yếu tố nước ngoài không chỉ là về mặt hình thức mà còn giúp bạn lựa chọn được Đơn ly hôn phù hợp, xác định được Tòa án có thẩm quyền giải quyết và nắm được thời gian ly hôn trên tòa.