Giấy khai sinh của con bị ghi nhầm tên hoặc khai khác ý bố mẹ: cải chính hay đổi tên?
Có hai hướng xử lý. Nếu có giấy tờ cho thấy tên đúng là tên khác và việc ghi sai xảy ra lúc đăng ký, bạn làm thủ tục cải chính, không cần lý do theo Điều 28 Bộ luật Dân sự. Nếu không có giấy tờ nào, bạn phải làm thủ tục thay đổi tên và chứng minh lý do. Cả hai đều nộp tại UBND cấp xã.
Mục Lục
Điểm chính cần nhớ
- Người đi khai sinh (bố, mẹ, ông bà) khai nhầm cũng là sai sót có thể được cải chính — với điều kiện chứng minh được (khoản 2 Điều 17 Thông tư 04/2020/TT-BTP).
- Nếu có sai sót khi đặt tên khai sinh cho con, giấy tờ quan trọng nhất là tờ khai đăng ký khai sinh lưu tại UBND và giấy chứng sinh có ghi tên dự định đặt cho con.
- Khi không có căn cứ cải chính, cha mẹ có thể đổi tên cho con theo Điều 28 Bộ luật dân sự nếu tên gọi gây mâu thuẫn trong gia đình.
- Phát hiện càng sớm càng dễ sửa: khi con chưa đi học, chưa có học bạ, hộ chiếu mang tên cũ.
Những tình huống ghi nhầm tên con hay gặp
Trong gần 400 câu hỏi đổi tên khách hàng gửi về Luật Nhật Thư qua Zalo, hơn 20 người hỏi cùng một chuyện: tên trên giấy khai sinh không phải tên bố mẹ đã đặt. Các tình huống lặp lại nhiều nhất:
- Bố đi khai sinh ghi nhầm chính tả: tên đặt là “Tường Vy” nhưng giấy khai sinh ghi “Từ Vy”; “Linh Đan” thành “Linh Đang”.
- Tên đệm bị ghi sai một dấu, một chữ: “Quỳnh” thành “Huỳnh”, dòng họ “Nguyễn Đăng” thành “Nguyễn Đặng”.
- Người đi khai bỏ sót chữ: đặt tên bốn chữ, giấy khai sinh chỉ còn ba chữ; con thứ ba thiếu chữ đệm chung của các anh chị.
- Ông bà hoặc một bên cha mẹ đi khai sinh, tự ý khai một tên khác tên cả nhà đã thống nhất.
- Hai anh em ruột bị khai trùng tên nhau vì người đi khai nhầm.
Bốn tình huống đầu có thể là “sai sót khi đăng ký”. Tình huống ông bà tự ý khai tên khác thì thường không phải sai sót: người đi khai đã khai đúng cái tên họ muốn. Đây là chỗ quyết định bạn đi theo hướng nào.
Cải chính hay đổi tên: khác nhau ở đâu?
Thông tư 04/2020/TT-BTP nói rõ sai sót được cải chính có thể đến từ chính người đi khai:
2. Sai sót trong đăng ký hộ tịch là sai sót của người đi đăng ký hộ tịch hoặc sai sót của cơ quan đăng ký hộ tịch.
Khoản 2 Điều 17 Thông tư 04/2020/TT-BTP
Như vậy, bố hoặc ông bà khai nhầm tên con vẫn thuộc diện được cải chính. Nhưng khoản 1 cùng điều yêu cầu việc cải chính chỉ được giải quyết sau khi xác định có sai sót — tức là phải có căn cứ, không chỉ lời kể.
| Thủ tục | Cải chính hộ tịch | Thay đổi tên |
|---|---|---|
| Dùng khi | Tên bị ghi sai so với tên đã định khai lúc đăng ký | Tên được ghi đúng như người đi khai đã khai, nay muốn đổi |
| Phải chứng minh | Có sai sót khi đăng ký | Tên hiện tại gây hậu quả theo Điều 28 Bộ luật Dân sự |
| Căn cứ | Khoản 12 Điều 4 Luật Hộ tịch 2014; Điều 17 Thông tư 04/2020/TT-BTP | Khoản 10 Điều 4 Luật Hộ tịch 2014; Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Giấy tờ quyết định | Giấy tờ lập trước hoặc đúng lúc đăng ký thể hiện tên đúng | Bản giải trình, ý kiến người thân, người làm chứng |
Hai thủ tục dùng chung một tờ khai và cùng nộp tại UBND cấp xã, nên rất dễ chọn nhầm. Đã có khách hàng nộp theo hướng cải chính và bị trả lời “không đủ căn cứ để cải chính” vì hồ sơ chỉ có lời trình bày của bố mẹ.
Thực tiễn, bố mẹ vẫn có thể áp dụng quy định của Điều 28 Bộ luật dân sự 2015 thực hiện thủ tục đổi tên cho con khi việc đặt tên cho con gây mâu thuẫn trong gia đình như bà nội đi khai sinh cho cháu không hỏi ý kiến bố mẹ, bố hoặc mẹ tự ý đi khai sinh cho con. Tuy nhiên, cần có căn cứ chứng minh kèm theo như biên bản thể hiện mâu thuẫn trong gia đình.
Giấy tờ nào chứng minh được là tên bị ghi nhầm?
Giấy tờ càng gần thời điểm đăng ký khai sinh càng có trọng lượng. Theo thứ tự chúng tôi đánh giá khi nhận hồ sơ:
- Tờ khai đăng ký khai sinh lưu tại UBND. Tờ khai ghi đúng mà giấy khai sinh ghi sai thì lỗi thuộc về khâu ghi giấy khai sinh — đây là trường hợp thuận lợi nhất. Bạn có thể đề nghị UBND nơi đăng ký kiểm tra hồ sơ lưu.
- Giấy chứng sinh. Mẫu giấy chứng sinh hiện hành (Mẫu số 01 ban hành kèm Thông tư 22/2025/TT-BYT, áp dụng từ 01/10/2025) có mục “Dự định đặt tên con”; mẫu cũ trước đó cũng có mục này. Nếu mục này ghi đúng tên bố mẹ đặt, đó là giấy tờ lập trước ngày đăng ký, thể hiện ý định đặt tên. Lưu ý: chính mẫu này ghi tên dự định có thể thay đổi khi đăng ký khai sinh, nên cán bộ có thể coi đó là thay đổi ý định chứ không phải ghi nhầm. Giấy chứng sinh mạnh nhất khi đi cùng một lỗi rõ ràng là lỗi viết — sai dấu, sai một chữ.
- Giấy tờ về chữ đệm chung của gia đình. Giấy khai sinh của các anh chị cùng chữ đệm dòng họ chỉ có giá trị bổ trợ. Riêng nó không chứng minh được con thứ ba phải mang cùng chữ đệm.
Không có giấy tờ nào trong ba nhóm trên thì hồ sơ gần như không đi được theo hướng cải chính.
Không có giấy tờ: đổi tên cho con theo Điều 28 thế nào?
“Tên bị ghi nhầm” không nằm trong các trường hợp của khoản 1 Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015. Vì vậy, khi không chứng minh được sai sót, hồ sơ phải chuyển sang hướng thay đổi tên và dựa vào hậu quả thật của cái tên hiện tại:
- Ảnh hưởng tình cảm gia đình: tên do một người tự ý khai, cả nhà không chấp nhận, ông bà nội ngoại mâu thuẫn. Đây là lý do thường gặp nhất trong nhóm này.
- Gây nhầm lẫn: hai anh em trùng hoặc gần trùng tên; tên sai chính tả bị gọi nhầm, viết nhầm ở nhà trẻ, trạm y tế.
- Khác chữ đệm với các anh chị: giấy tờ học tập, sổ tiêm chủng của các con dễ bị nhầm lẫn.
Bố và mẹ cùng thể hiện sự đồng ý trong tờ khai (khoản 1 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP). Con từ đủ 09 tuổi phải có ý kiến đồng ý của chính cháu (khoản 2 Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015). Các lý do đổi tên cho con và cách xử lý từng trường hợp: thủ tục đổi tên cho con. Cách viết lý do theo từng vế của Điều 28: bản giải trình lý do đổi tên khai sinh.
Một điều nhiều phụ huynh được nói sai: con đã có số định danh cá nhân thì không đổi được tên. Không có quy định nào như vậy. Số định danh không thay đổi khi đổi tên, thông tin mới được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Nộp ở đâu, cần giấy tờ gì, mất bao lâu?
Từ ngày 01/7/2025, việc cải chính và thay đổi hộ tịch trong nước đều do UBND cấp xã giải quyết (Nghị định 120/2025/NĐ-CP). Bạn nộp tại UBND cấp xã nơi đã đăng ký khai sinh cho con hoặc nơi đang cư trú, trực tiếp hoặc trên Cổng Dịch vụ công.
Hồ sơ gồm:
- Tờ khai đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch (Phụ lục 5 Thông tư 04/2024/TT-BTP), cha hoặc mẹ đứng tên người yêu cầu.
- Bản chính giấy khai sinh của con.
- Giấy tờ chứng minh sai sót (nếu cải chính) hoặc bản giải trình, ý kiến người thân (nếu thay đổi tên).
- Căn cước của người yêu cầu để xuất trình.
Thời hạn giải quyết là 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ giấy tờ; cần xác minh thì kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc (khoản 2 Điều 28 Luật Hộ tịch 2014). Nội dung sửa được ghi vào Sổ hộ tịch và vào giấy khai sinh, kèm trích lục thay đổi, cải chính hộ tịch; Thực tế, khi bạn xin trích lục khai sinh sau khi sửa, UBND thường cấp luôn giấy khai sinh mới thể hiện thông tin đã sửa; có nơi chủ động cấp kèm bản sao giấy khai sinh cùng trích lục thay đổi, cải chính.
Thực tiễn tại Luật Nhật Thư: ba điều nên làm ngay
Kiểm tra giấy khai sinh ngay khi nhận. Nếu phát hiện sai khi giấy khai sinh chưa được trả, báo ngay với cán bộ hộ tịch nơi đăng ký để kiểm tra lại hồ sơ. Sửa ở thời điểm này nhẹ hơn nhiều so với làm thủ tục sau này.
Giữ bản chính giấy chứng sinh. Nhiều gia đình nộp bản chính giấy chứng sinh khi đăng ký khai sinh rồi không còn bản nào. Nếu đã nộp, hãy hỏi UBND về hồ sơ lưu — đây là giấy tờ quyết định cho hướng cải chính.
Thống nhất tên bằng văn bản trước khi nhờ người đi khai. Phần lớn tình huống trong bài xảy ra khi bố mẹ không trực tiếp đi đăng ký. Viết sẵn họ tên con ra giấy, đưa cho người đi khai, tránh sai ngay từ đầu.
Nếu giấy khai sinh của con đã bị ghi sai và bạn không chắc nên đi hướng nào, Luật Nhật Thư xem hồ sơ trước và nói rõ hướng nào có căn cứ. Gọi 088.6798.458 hoặc nhắn Zalo OA.
Câu hỏi thường gặp
Con mới vài tuần tuổi, giấy khai sinh ghi sai tên, có phải đăng ký lại khai sinh không?
Không. Đăng ký lại khai sinh chỉ áp dụng khi cả Sổ hộ tịch và bản chính giấy khai sinh đều đã mất. Tên bị ghi sai được xử lý bằng thủ tục cải chính hoặc thay đổi tên theo điều 28 Bộ luật dân sự 2015.
Ông bà đi khai sinh cho cháu thì ai đứng tên yêu cầu sửa?
Cha hoặc mẹ của cháu đứng tên người yêu cầu trên tờ khai. Ông bà có thể làm người xác nhận về việc đã khai nhầm, nhất là khi hồ sơ đi theo hướng cải chính.
Bố mẹ chưa đăng ký kết hôn có sửa tên cho con được không?
Được. Người mẹ đứng tên yêu cầu. Nếu muốn đổi cả họ của con sang họ bố, đó là việc khác và thường phải làm thủ tục nhận cha con trước — xem có thể đổi họ khi nhận cha con không.
Tên bị sai một dấu có cần làm thủ tục không, hay để nguyên cũng được?
Nên làm. Giấy khai sinh là giấy tờ gốc; mọi giấy tờ sau này của con — căn cước, học bạ, bằng cấp — phải theo đúng giấy khai sinh (khoản 1 Điều 6 Nghị định 123/2015/NĐ-CP). Để nguyên thì cái tên sai đi theo con suốt đời.
Sửa xong có phải làm lại các giấy tờ khác của con không?
Có, nếu các giấy tờ đó đã được cấp theo tên cũ: căn cước, hộ chiếu, thẻ bảo hiểm y tế, hồ sơ nhập học. Với trẻ nhỏ thường chỉ có thẻ bảo hiểm y tế và sổ tiêm chủng, nên xử lý sớm là nhẹ nhất.
Chồng tự đi khai sinh, đặt tên con khác với tên hai vợ chồng thống nhất, có xin giấy chứng sinh khác để khai sinh lại được không?
Không. Mỗi sự kiện hộ tịch chỉ được đăng ký tại một cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền, theo khoản 4 Điều 5 Luật Hộ tịch 2014. Con đã có giấy khai sinh thì không đăng ký khai sinh lần thứ hai bằng một giấy chứng sinh khác. Việc xin thêm giấy chứng sinh để khai sinh lại sẽ tạo ra hai hồ sơ khai sinh cho cùng một người — việc này trái nguyên tắc đăng ký hộ tịch và dễ bị phát hiện khi đối chiếu Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử.
Như vậy, cách đúng là làm thủ tục đổi tên cho con theo khoản 1 Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015, với lý do tên hiện tại được đặt không có sự thống nhất của cha mẹ và ảnh hưởng đến tình cảm gia đình. Cả hai vợ chồng cùng ký văn bản đồng ý tên mới. Thực tế, hồ sơ thuận lợi hơn cả khi hai người cùng đứng tên yêu cầu và con còn nhỏ, chưa sử dụng tên cũ trên nhiều giấy tờ.
Lời kết
Như vậy, khi làm thủ tục khai sinh cho con, không tránh khỏi việc sai sót trong việc đặt tên cho con. Vì vậy, tùy vào việc thực sự có sai sót trong tờ khai hay tên gọi của con gây ảnh hưởng tới cuộc sống, gây mâu thuẫn trong gia đình mà bố mẹ lựa chọn thực hiện cải chính, sửa giấy khai sinh hoặc đổi tên khai sinh cho con.
Nếu bạn đang gặp vướng mắc về vấn đề này, vui lòng liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ.
✅ Công ty Luật Nhật Thư
📞 088.6798.458 (gọi / Messenger)
💬 Nhắn Zalo OA Luật Nhật Thư
📩 luatnhatthu@gmail.com
Cần làm thủ tục này?
Gửi ảnh giấy tờ qua Zalo hoặc gọi hotline. Luật sư xem rồi báo lại hồ sơ cần những gì, nộp ở đâu, mất bao lâu và hết bao nhiêu.
