Có thể đổi họ sau khi nhận cha con không? Quy định và điều kiện thay đổi

Việc đổi họ khi nhận cha con là một thủ tục hộ tịch được pháp luật Việt Nam cho phép trong một số trường hợp nhất định. Trong thời gian gần đây, do nhiều thay đổi trong hoàn cảnh gia đình như ly hôn, nhận cha mẹ, con nuôi… nên nhu cầu đổi họ cho con ngày càng phổ biến. Bài viết dưới đây chúng tôi sẽ phân tích điều kiện để đổi họ sau khi nhận lại cha mẹ ruột.

Có thể thay đổi họ cho con khi nhận cha đẻ được không?

Khoản 1 Điều 27 Bộ luật dân sự quy định về việc đổi họ:

Điều 27. Quyền thay đổi họ

1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;
g) Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;

Việc đổi họ cho con theo họ cha sau khi nhận cha hoàn toàn có cơ sở và được pháp luật công nhận. Tuy nhiên, việc đổi họ cho con cần đáp ứng đủ các điều kiện và trình tự đúng pháp luật.

Các trường hợp đổi họ cho con sau khi xác định được cha đẻ

Giấy khai sinh thiếu tên người cha

• Người con mang họ mẹ do khi sinh ra không có tên người cha trên giấy khai sinh.
• Người con khi sinh ra bị cha mẹ bỏ rơi, không xác nhận được huyết thống

Do đó, rất nhiều người muốn đổi họ theo họ người cha sau khi đã xác nhận được người cha ruột thông qua thủ tục nhận cha con.

Giấy khai sinh ghi tên người khác không phải cha ruột

Khoản 1 Điều 88 Luật Hôn Nhân và Gia đình quy định:

Điều 88. Xác định cha, mẹ

1. Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng.
Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân.
Con sinh ra trước ngày đăng ký kết hôn và được cha mẹ thừa nhận là con chung của vợ chồng.

Cha đẻ có thể không được ghi tên trên giấy khai sinh trong các trường hợp:

• Trong thời kì hôn nhân, người mẹ mang thai với người khác
• Con sinh ra trong khoảng thời gian 300 ngày sau khi cha mẹ ly hôn mà người mẹ kết hôn với người khác

Lợi ích của việc đổi họ theo họ cha

Dưới đây là những lý do phổ biến khiến nhiều người lựa chọn đổi họ cho con theo họ cha:

Thống nhất gia phả, duy trì dòng tộc

Họ tên không chỉ là danh xưng cá nhân, mà còn là một phần trong hệ thống gia phả, giúp xác định nguồn gốc, thế hệ và mối liên hệ trong dòng họ. Việc con mang họ cha giúp:

• Dễ dàng xác lập vị trí của con trong gia đình và họ tộc.
• Tránh những mâu thuẫn, hiểu lầm trong các vấn đề liên quan đến thừa kế, lễ nghi, và văn hóa truyền thống.
• Giữ gìn và duy trì sự liên tục của dòng họ theo phong tục Việt Nam.

Gia tăng sự gắn kết tình thân giữa cha và con

Trong nhiều trường hợp, việc con không mang họ cha có thể tạo ra khoảng cách vô hình trong mối quan hệ cha con, đặc biệt nếu cha có nhu cầu thể hiện vai trò của mình trong việc nuôi dạy và bảo hộ con. Việc đổi họ mang lại:

• Cảm giác gần gũi, thân thuộc hơn giữa cha và con.
• Góp phần củng cố trách nhiệm của cha trong việc chăm sóc và giáo dục con cái.
• Tạo điều kiện để xây dựng mối quan hệ gia đình bền vững hơn, đặc biệt trong những trường hợp cha mẹ từng ly hôn hoặc không đăng ký kết hôn.

Thuận tiện cho các thủ tục hành chính và pháp lý sau này

Việc con mang họ khác với cha (hoặc khác với người nuôi dưỡng chính) có thể gây ra nhiều phiền toái trong quá trình xử lý hồ sơ, giấy tờ. Việc đổi họ giúp:

• Thống nhất thông tin trong các giấy tờ như: thẻ căn cước, thẻ BHYT, học bạ, sổ liên lạc,…
• Tránh những rắc rối khi làm thủ tục liên quan đến bảo hiểm, thừa kế, khai sinh con tiếp theo,…
• Giảm thiểu nguy cơ phải bổ sung, chỉnh sửa hoặc giải trình khi có sai lệch thông tin về mối quan hệ cha – con.

Quy trình thực hiện đổi họ cho con theo họ cha

Bước 1: Xác định quan hệ cha- con

Điều 101. Thẩm quyền giải quyết việc xác định cha, mẹ, con

1. Cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền xác định cha, mẹ, con theo quy định của pháp luật về hộ tịch trong trường hợp không có tranh chấp.
2. Tòa án có thẩm quyền giải quyết việc xác định cha, mẹ, con trong trường hợp có tranh chấp hoặc người được yêu cầu xác định là cha, mẹ, con đã chết.

Như vậy, việc xác định quan hệ cha con có thể được thực hiện tại:

• Cơ quan đăng ký hộ tịch trong trường hợp không có tranh chấp.
• Trong trường hợp có tranh chấp hoặc người cha, me hoặc con đã chết thì sẽ cần thực hiện thủ tục công nhận quan hệ cha con thông qua bản án đã có hiệu lực pháp luật của tòa án.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ

Hồ sơ đổi họ sẽ bao gồm:

• Tờ khai cải chính hộ tịch (theo mẫu)
• Giấy tờ chứng minh quan hệ cha con (bản án công nhận quan hệ cha con, kết quả giám định ADN,…)
• CCCD của cha, mẹ và con (bản sao chứng thực)
• Văn bản xác nhận sự đồng ý của người mẹ (trường hợp con dưới 18 tuổi)
• Văn bản xác nhận sự đồng ý của người con (trường hợp con trên 9 tuổi)

Bước 3: Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã/phường

• Người yêu cầu nộp hồ sơ trực tiếp tại Bộ phận tư pháp – hộ tịch của UBND cấp xã/phường nơi đã đăng ký khai sinh cho con hoặc nơi cư trú hiện tại.
• Cán bộ tiếp nhận kiểm tra hồ sơ và cấp giấy hẹn trả kết quả nếu hồ sơ hợp lệ.

Bước 4: Chờ nhận kết quả

• Nếu được chấp thuận, thông tin về họ tên của con sẽ được ghi chú vào Sổ hộ tịch.
• Cán bộ hộ tịch cấp lại trích lục giấy khai sinh hoặc điều chỉnh nội dung trên giấy khai sinh theo thông tin mới.

Thời gian và lệ phí giải quyết

Điều 28. Thủ tục đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch

2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc thay đổi, cải chính hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức tư pháp – hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu.
Trường hợp thay đổi, cải chính hộ tịch liên quan đến Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn thì công chức tư pháp – hộ tịch ghi nội dung thay đổi, cải chính hộ tịch vào Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn.
Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc.

Thời xử lí hồ sơ là 03 ngày (có thể kéo dài thêm nhưng không quá 03 ngày)

Về lệ phí giải quyết sẽ do quy định của mỗi địa phương.

Một hồ sơ thật đi từ Tòa án sang Ủy ban

Phần dưới đây là một hồ sơ Luật Nhật Thư làm trọn hai chặng trong năm 2026, thuộc đúng trường hợp giấy khai sinh ghi tên người khác không phải cha ruột. Mọi thông tin cá nhân đã được lược bỏ.

Bối cảnh: người mẹ là công dân Việt Nam, kết hôn với một người quốc tịch Trung Quốc và đăng ký kết hôn tại Trung Quốc. Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân đó, nên theo khoản 1 Điều 88 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cháu đương nhiên được xác định là con chung của hai vợ chồng và giấy khai sinh ghi tên người chồng là cha. Cha ruột của cháu lại là một người quốc tịch Hồng Kông (Trung Quốc).

Chặng 1 tại Tòa án: ly hôn và xác định cha cho con trong cùng một vụ án

Điều đầu tiên đáng chú ý là người mẹ không phải mở hai vụ án riêng. Tòa án thụ lý một vụ án hôn nhân và gia đình giải quyết đồng thời hai yêu cầu, và bản án ghi rõ phần trích yếu: “Ly hôn và xác định cha cho con”.

Cả bị đơn là người chồng đang ở Trung Quốc và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cha ruột đang ở Hồng Kông đều vắng mặt và đều có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Trong hồ sơ có bản tự khai của từng người kèm bản dịch. Đây là lý do vụ án đi nhanh: Tòa án không phải ủy thác tư pháp ra nước ngoài để tống đạt và lấy lời khai — thủ tục vốn kéo dài hàng tháng theo Điều 474 và Điều 476 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Về thẩm quyền, vụ án này do Tòa án nhân dân khu vực xét xử sơ thẩm, dù có hai đương sự ở nước ngoài. Bản án dẫn điểm a khoản 1 Điều 35, Điều 39 và Điều 469 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, cùng Nghị quyết số 81/2025/NQ-UBTVQH15 ngày 27/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực. Từ ngày 01/7/2025 không còn Tòa án nhân dân cấp huyện, và loại việc này không còn được đẩy lên cấp tỉnh như trước.

Kết quả ADN không đương nhiên được Tòa án chấp nhận

Gia đình đã tự đi xét nghiệm ADN tại một công ty phân tích di truyền và nộp phiếu kết quả cho Tòa. Nhưng Tòa án không lấy luôn phiếu đó làm căn cứ. Tòa xác minh tại chính công ty xét nghiệm, làm rõ trình tự và thủ tục lấy mẫu, việc xác nhận nhân thân của người được lấy mẫu, và quy trình phân tích. Sau khi xác minh, bản án mới ghi nhận phiếu ADN “đảm bảo các thuộc tính của chứng cứ” và chấp nhận làm căn cứ giải quyết.

Rút ra từ đây một việc rất cụ thể: nếu đi xét nghiệm ADN để dùng trong vụ án, hãy chọn nơi có quy trình xác nhận nhân thân người lấy mẫu chặt chẽ và lưu được hồ sơ lấy mẫu. Một phiếu kết quả không truy được nguồn mẫu rất dễ bị đặt vấn đề, và khi đó Tòa phải trưng cầu giám định lại, vụ án kéo dài thêm.

Tòa chấp nhận yêu cầu xác định cha cho con theo khoản 2 Điều 88, khoản 1 Điều 89 và khoản 2 Điều 102 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Phần quyết định của bản án xác định người cha ruột, quốc tịch Hồng Kông (Trung Quốc), là cha đẻ của cháu bé theo giấy khai sinh đã đăng ký tại Ủy ban nhân dân nơi khai sinh ban đầu.

Chặng 2 tại Ủy ban: thủ tục gọi là “thay đổi thông tin cha”, không phải “đổi họ”

Chỉ khi bản án đã có hiệu lực pháp luật, hồ sơ mới sang được Ủy ban. Và ở đây có một chi tiết nhiều người hình dung sai. Trích lục do Ủy ban cấp ra không ghi là đổi họ, mà ghi “Được thay đổi thông tin cha”. Nội dung là thay toàn bộ phần thông tin người cha trong Sổ đăng ký khai sinh và Giấy khai sinh:

• Từ: thông tin cha là họ tên, năm sinh, dân tộc, quốc tịch và nơi cư trú của người chồng cũ
• Thành: thông tin cha là họ tên, năm sinh, quốc tịch và nơi cư trú của cha ruột

Họ của con được đổi theo sau, trong cùng bộ hồ sơ, trên cơ sở biên bản thỏa thuận giữa cha và mẹ về việc đổi họ và chữ đệm cho con. Hồ sơ nộp tại Ủy ban gồm tờ khai thay đổi thông tin cha, bản án đã có hiệu lực pháp luật, giấy khai sinh bản chính của con, biên bản thỏa thuận của cha mẹ, và giấy tờ tùy thân. Trong hồ sơ này người mẹ ủy quyền cho người khác nộp và nhận kết quả, nên không phải tự đi.

Từ ngày xét xử sơ thẩm đến ngày Ủy ban cấp trích lục là khoảng 07 tuần. Phần lớn khoảng thời gian đó là chờ bản án có hiệu lực pháp luật, vì bản án sơ thẩm chỉ có hiệu lực sau khi hết thời hạn kháng cáo 15 ngày kể từ ngày đương sự nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết hợp lệ. Với đương sự ở nước ngoài, riêng việc tống đạt hoặc niêm yết đã mất thêm thời gian.

Thứ tự hai chặng không đảo được. Không có bản án đã có hiệu lực pháp luật thì Ủy ban không có căn cứ để thay đổi thông tin người cha, bởi giấy khai sinh đang ghi một người cha khác và người đó không thể tự nguyện từ bỏ tư cách cha trên giấy tờ bằng một văn bản đồng ý. Chi tiết về đường đi qua Ủy ban và đường đi qua Tòa án, xem bài thủ tục nhận cha con; trường hợp cha ruột là người nước ngoài, xem thêm bài con sinh trong thời kỳ hôn nhân nhưng cha ruột là người nước ngoài.

Một số lưu ý khi đổi họ cho con

Trường hợp cha mẹ chưa đăng ký kết hôn

Nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, thì việc xác định quan hệ cha – con là điều kiện bắt buộc trước khi thực hiện thủ tục đổi họ cho con. Trong trường hợp này:

• Người cha cần làm thủ tục nhận con tại UBND cấp xã nơi cư trú.
• Sau khi có giấy tờ xác nhận quan hệ huyết thống (có thể kèm xét nghiệm ADN nếu cần), cơ quan hộ tịch sẽ ghi nhận quan hệ cha – con trong giấy khai sinh của con.
• Sau khi cập nhật quan hệ cha – con, cha mẹ có thể làm thủ tục đổi họ cho con theo họ cha.

Lưu ý: Dù cha mẹ không đăng ký kết hôn, nhưng nếu hai bên có thỏa thuận và đầy đủ giấy tờ xác nhận quan hệ huyết thống thì việc đổi họ vẫn hoàn toàn hợp pháp.

Trường hợp đổi họ cho con đã trên 18 tuổi

Theo quy định tại Điều 27 Bộ luật Dân sự, cá nhân từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền tự mình yêu cầu thay đổi họ mà không cần sự đồng ý của cha mẹ. Tuy nhiên:

• Việc đổi họ vẫn phải có lý do chính đáng và được cơ quan có thẩm quyền xem xét.
• Người yêu cầu phải trực tiếp nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi đang cư trú hoặc nơi đăng ký khai sinh trước đây.

Việc đổi họ sau 18 tuổi có thể gặp khó khăn hơn nếu không có lý do hợp pháp hoặc không chứng minh được mối quan hệ với người cha

Ảnh hưởng đến các giấy tờ liên quan

Sau khi đổi họ cho con, cha mẹ hoặc cá nhân cần thực hiện điều chỉnh các thông tin tương ứng trên nhiều loại giấy tờ như:

• Học bạ và hồ sơ học tập
• Thẻ bảo hiểm y tế (BHYT)
• Căn cước công dân (CCCD)
• Giấy xác nhận thông tin về cư trú, hộ chiếu, tài khoản ngân hàng
• Các văn bằng, chứng chỉ khác (nếu có)

Việc thay đổi họ có thể kéo theo quá trình điều chỉnh thông tin đồng bộ, vì vậy cần chuẩn bị kỹ hồ sơ và nên thực hiện sớm để tránh ảnh hưởng đến việc học tập, khám chữa bệnh hoặc giao dịch hành chính, dân sự.

Sau khi nhận cha con có đổi được cả tên cho con không?

Có. Ngoài đổi họ, cha, mẹ hoặc người con có quyền yêu cầu đổi tên khi xác định cha, mẹ cho con, theo điểm c khoản 1 Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015. Trường hợp thường gặp là tên cũ trùng tên người trong họ nội, hoặc gia đình bên cha muốn đặt lại tên theo thứ tự dòng tộc.

Không đổi tên thì có ảnh hưởng gì không?

Không. Đổi họ, đổi tên sau khi nhận cha con là quyền, không phải nghĩa vụ. Khi đăng ký nhận cha con, thông tin người cha được bổ sung vào giấy khai sinh; con giữ nguyên họ tên cũ vẫn có đầy đủ quyền được cấp dưỡng, quyền thừa kế và các quyền khác đối với cha.

Thực tế, bất tiện chỉ phát sinh khi họ của con khác họ cha, và việc này thường chỉ gây thắc mắc lúc làm hồ sơ nhập học hoặc giấy tờ đi nước ngoài.

Ba điểm cần lưu ý khi đổi tên cho con sau khi nhận cha

1. Con từ đủ 9 tuổi phải đồng ý, theo khoản 2 Điều 28 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu con không đồng ý, UBND cấp xã không giải quyết được hồ sơ.
2. Đổi họ và đổi tên kê khai trên cùng một tờ khai, nhưng lý do đổi họ (điểm d khoản 1 Điều 27) và lý do đổi tên (điểm c khoản 1 Điều 28) phải nêu riêng.
3. Nhận cha con và đổi họ tên là hai thủ tục. Bạn cần có trích lục đăng ký nhận cha con trước, rồi dùng trích lục đó làm căn cứ cho hồ sơ thay đổi hộ tịch.

Đổi tên xong cần sửa giấy tờ gì của con?

Với trẻ nhỏ, số giấy tờ phải điều chỉnh ít hơn nhiều so với người lớn. Thông thường gồm: hộ chiếu (nếu có), thẻ bảo hiểm y tế, hồ sơ học tập và thẻ căn cước (nếu con đã được cấp). Thực tế, thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thường được cập nhật từ dữ liệu hộ tịch sau khi đổi; bạn nên kiểm tra lại trên VNeID trước khi làm các giấy tờ khác.

Hướng dẫn chi tiết về lý do và hồ sơ đổi tên: xem bài thủ tục đổi tên khai sinh.

Dịch vụ đổi họ cho con theo họ cha tại Luật Nhật Thư

Nếu bạn đang bối rối trước thủ tục pháp lý phức tạp hoặc không có thời gian để tự thực hiện, Luật Nhật Thư sẵn sàng hỗ trợ bạn trọn gói dịch vụ đổi họ cho con theo họ cha nhanh chóng, đúng luật và tiết kiệm thời gian.

💼 Luật Nhật Thư sẽ hỗ trợ những gì?

• Tư vấn sơ bộ miễn phí về điều kiện và quy trình đổi họ theo từng trường hợp cụ thể.
• Soạn thảo toàn bộ hồ sơ: Tờ khai, văn bản thỏa thuận, giấy tờ liên quan.
• Đại diện nộp và theo dõi hồ sơ tại UBND cấp xã/phường có thẩm quyền.
• Hỗ trợ điều chỉnh giấy tờ liên quan như: học bạ, BHYT, thẻ căn cước, thông tin cư trú,…
• Tư vấn xử lý trường hợp đặc biệt: con đã trên 18 tuổi, chưa xác định cha, không đăng ký kết hôn,…

Đổi họ sau khi nhận cha con thường làm cùng lúc với thủ tục nhận cha con, nộp một bộ hồ sơ. Xem dịch vụ làm thủ tục đổi họ, đổi tên cho con nếu bạn muốn làm gộp.

✅ Lý do nên chọn Luật Nhật Thư?

• Kinh nghiệm thực tế với hàng trăm hồ sơ đổi họ, tên thành công.
• Luật sư, chuyên viên tư vấn am hiểu quy định pháp luật.
• Tiết kiệm thời gian – không cần đi lại nhiều lần.
• Hỗ trợ toàn quốc, tư vấn trực tuyến và xử lý hồ sơ linh hoạt theo yêu cầu.

Thông tin liên hệ

✅ Công ty Luật Nhật Thư
📞 088.6798.458 (gọi / Messenger)
💬 Nhắn Zalo OA Luật Nhật Thư
📩 luatnhatthu@gmail.com