“Tôi chưa ly hôn với chồng nhưng đã ly thân nhiều năm. Sau đó tôi có con với bạn trai là người nước ngoài. Khi đi đăng ký khai sinh thì UBND ghi tên người chồng là cha của đứa trẻ. Nay tôi và bạn trai muốn sửa lại tên cha thành cha ruột là người nước ngoài thì có được không?”
Đây là một trong những trường hợp khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài khá phức tạp. Nhiều người cho rằng chỉ cần xét nghiệm ADN giữa hai cha con là có thể đổi lại giấy khai sinh. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thay đổi thông tin người cha trong trường hợp này phải trải qua nhiều bước pháp lý khác nhau, trong đó có trường hợp bắt buộc phải giải quyết tại Tòa án. Vui lòng theo dõi bài viết dưới đây để được giải đáp chi tiết về trường hợp này.
Mục Lục
Người cha pháp lý (cha trên giấy tờ) và cha ruột khác nhau như thế nào?
Cha ruột là ai?
Cha ruột là người có quan hệ huyết thống với người con. Quan hệ này có thể được chứng minh thông qua nhiều loại chứng cứ theo quy định của pháp luật, trong đó kết quả giám định ADN là loại chứng cứ có giá trị chứng minh cao.
Ví dụ:
- Người mẹ đang mang thai với bạn trai là người nước ngoài.
- Kết quả giám định ADN xác định người nước ngoài là cha sinh học của đứa trẻ.
Trong trường hợp này, người nước ngoài được xác định là cha ruột của người con về mặt sinh học.
Cha pháp lý là ai?
Cha pháp lý là người được pháp luật công nhận là cha của con. Việc xác định cha pháp lý không chỉ dựa trên quan hệ huyết thống mà còn phải căn cứ vào các quy định của Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Hộ tịch và các văn bản pháp luật có liên quan.
Theo khoản 1 Điều 88 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014:
Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân được pháp luật suy đoán là con chung của vợ chồng.
Do đó, nếu người mẹ vẫn đang trong quan hệ hôn nhân thì người chồng được pháp luật xác định là cha của đứa trẻ, mặc dù trên thực tế người này có thể không phải là cha sinh học. Đây chính là cha pháp lý của người con cho đến khi có căn cứ pháp lý khác làm thay đổi quan hệ cha, con.
Vì sao giấy khai sinh lại ghi tên người chồng dù cha ruột là người nước ngoài?
Rất nhiều người liên hệ với Luật Nhật Thư chia sẻ rằng họ đã trình bày rõ với cơ quan hộ tịch việc người chồng không phải là cha ruột của đứa trẻ, đồng thời xuất trình kết quả xét nghiệm ADN chứng minh người cha ruột là công dân nước ngoài. Tuy nhiên, hồ sơ vẫn không được giải quyết. Tức là giấy khai sinh vẫn ghi nhận tên cha ruột bé là người chồng hiện tại.
Nguyên nhân xuất phát từ quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 liên quan đến việc xác định cha mẹ tại thời điểm sinh con, Luật Hôn nhân và gia đình có quy định cụ thể như sau:
Điều 88: Xác định cha, mẹ
1. Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng.
Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân.
Khoản 1 Điều 88 Luật Hôn nhân gia đình
Như vậy, có con với người nước ngoài khi đang có chồng thì khi đăng ký khai sinh người cha pháp lý của con được xác định là chồng hiện tại. Do đó, thông tin trên giấy khai sinh phần người cha sẽ ghi nhận là người chồng hiện tại chứ không ghi nhận thông tin cha ruột của bé.
Chính vì vậy dù bạn có cung cấp kết quả xét nghiệm ADN thì công chức tư pháp – hộ tịch cũng không thể ghi tên người cha ruột là người nước ngoài được.
Vui lòng xem thêm bài viết: Thủ tục khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài
Ví dụ thực tế về cha ruột và cha pháp lý
Chị A vẫn đang trong quan hệ hôn nhân với anh C nhưng hai người đã ly thân nhiều năm. Trong thời gian này, chị A có con với anh B là người Trung Quốc. Kết quả giám định ADN xác định anh B là cha ruột của đứa trẻ.
Tuy nhiên, do người con được sinh ra trong thời kỳ hôn nhân nên theo khoản 1 Điều 88 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, anh C vẫn được pháp luật suy đoán là cha của người con, trừ khi có căn cứ pháp lý khác.
Đây là lý do cơ quan đăng ký hộ tịch không thể chỉ căn cứ vào kết quả ADN để thay đổi ngay thông tin người cha trên Giấy khai sinh.
Vui lòng xem thêm bài viết: Thủ tục xác nhận cha con tại Toà án theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015
Con sinh trong thời kỳ hôn nhân có được thay đổi thông tin người cha trên Giấy khai sinh không?
Câu hỏi:
Tôi đã làm khai sinh cho con theo tên người chồng hiện tại để làm hồ sơ y tế cho con. Vậy tôi có thể thay đổi tên cha trên giấy khai sinh của con được nữa không?
Trả lời:
Có thể thay đổi thông tin người cha trên Giấy khai sinh. Nhưng do bạn sinh con với người khác trong thời kỳ hôn nhân nên trước khi thực hiện cải chính/thay đổi thông tin trên giấy khai sinh thì cần giải quyết đúng quan hệ cha, con theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình. Tùy từng trường hợp cụ thể, người yêu cầu có thể phải thực hiện thủ tục tại Tòa án để làm căn cứ cho việc cập nhật thông tin hộ tịch.
Sau khi có bản án/quyết định của Toà án có thẩm quyền sẽ thực hiện thủ tục cải chính/thay đổi thông tin hộ hộ tịch (thay đổi thông tin người cha)
Lưu ý:
Đây là nội dung rất nhiều người nhầm lẫn. Giấy khai sinh chỉ phản ánh thông tin hộ tịch đã được pháp luật công nhận. Muốn thay đổi thông tin người cha thì trước tiên phải xem xét việc xác định hoặc thay đổi quan hệ cha, con theo đúng quy định của pháp luật.
Vui lòng xem thêm bài viết: Có thể đổi họ sau khi nhận cha con không?
Một số hiểu lầm khi thay đổi thông tin cha trên giấy khai sinh cho con
Qua quá trình tư vấn, Luật Nhật Thư nhận thấy nhiều khách hàng thường gặp những hiểu lầm sau:
Chỉ cần có kết quả xét nghiệm ADN là đủ để thay đổi thông tin khai sinh?
Kết quả ADN là chứng cứ quan trọng để chứng minh về huyết thống nhưng không phải có thể sử dụng để thay đổi thông tin hộ tịch trong mọi trường hợp. Kết quả xét nghiệm chỉ là một trong các giấy tờ cần thiết của một bộ hồ sơ yêu cầu xác nhận cha mẹ con.
Chỉ cần cha ruột đồng ý nhận con là có thể thay đổi thông tin cha trên giấy khai sinh cho con?
Không đúng. Trường hợp trên giấy khai sinh của con đã có thông tin cha là người khác (người chồng của mẹ) thì khi thực hiện thủ tục yêu cầu xác nhận cha con tại Toà án, người cha pháp lý là người có liên quan trực tiếp đến việc giải quyết. Do đó, cần lấy ý kiến của người cha có thông tin trên giấy khai sinh.
Ly hôn xong sẽ tự động đổi được Giấy khai sinh cho con.
Không! Việc ly hôn chỉ làm chấm dứt quan hệ hôn nhân giữa vợ và chồng, không tự động làm thay đổi quan hệ cha, con đã được pháp luật xác lập.
Vui lòng xem thêm bài viết: Có thể đổi họ sau khi nhận cha con không?
Quy trình thay đổi thông tin cha ruột trên giấy khai sinh cho con
Bước 1: Xác định đúng quy trình thực hiện
Trước khi chuẩn bị hồ sơ thay đổi thông tin cha trên giấy khai sinh, người yêu cầu cần xác định đúng trường hợp của mình bằng việc trả lời các câu hỏi sau:
- Người mẹ hiện còn quan hệ hôn nhân hay đã ly hôn?
- Đứa trẻ được sinh trong thời kỳ hôn nhân hay sau khi hôn nhân đã chấm dứt?
- Nếu đã ly hôn thì thời điểm sinh con có nằm trong thời hạn 300 ngày kể từ ngày bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực hay không?
- Giấy khai sinh hiện nay đang ghi tên ai là người cha?
- Giữa các bên có phát sinh tranh chấp về quan hệ cha, con hay không?
Nếu đứa trẻ đã có giấy khai sinh và phần thông tin cha không phải cha ruột thì cần thực hiện tiếp Bước 2 dưới đây.
Bước 2: Yêu cầu toà án xác nhận cha mẹ con
Trường hợp người con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân và pháp luật đang mặc nhiên xác định người chồng là cha của đứa trẻ theo Điều 88 Luật Hôn nhân và gia đình, việc yêu cầu ghi tên người cha ruột là người nước ngoài thực chất là yêu cầu thay đổi quan hệ cha, con đã được pháp luật xác lập.
Đối với những trường hợp có tranh chấp hoặc cần có sự xác định về mặt pháp lý đối với quan hệ cha, con, thẩm quyền thuộc về Tòa án theo quy định của pháp luật tố tụng và pháp luật hôn nhân, gia đình.
Tòa án sẽ xem xét toàn bộ chứng cứ, tài liệu và ý kiến của những người có quyền, lợi ích liên quan trước khi đưa ra phán quyết.
Sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, cơ quan đăng ký hộ tịch mới có căn cứ để thực hiện các thủ tục hộ tịch tiếp theo.
Bước 3: Thực hiện thủ tục thay đổi thông tin hộ tịch tại Uỷ ban
Sau khi có bản án/quyết định của Toà án tại Bước 2, cha/mẹ sẽ thực hiện một trong các thủ tục sau:
Tùy từng trường hợp cụ thể, cơ quan có thẩm quyền có thể thực hiện:
- cải chính hộ tịch;
- bổ sung hộ tịch;
- cấp Trích lục hộ tịch;
- cập nhật lại thông tin trên Giấy khai sinh.
Việc áp dụng thủ tục nào sẽ phụ thuộc vào nội dung của bản án, quyết định của Tòa án (nếu có) và hồ sơ thực tế của từng trường hợp. Kết quả của thủ tục sẽ thay đổi thông tin người cha trên giấy khai sinh thành người cha ruột đã được Toà án ghi nhận trong bản án.
Vui lòng xem thêm bài viết: Bảng giá xét nghiệm ADN
Thẩm quyền của Uỷ ban và Tòa án trong việc đổi thông tin cha trên giấy khai sinh
Quy trình xử lý tổng quát
Đối với đa số trường hợp con sinh trong thời kỳ hôn nhân nhưng cha ruột là người nước ngoài, người dân có thể hình dung quy trình xử lý theo sơ đồ sau:
Tình huống thực tế
Một khách hàng của Luật Nhật Thư đang trong thời kỳ hôn nhân nhưng có con với bạn trai là công dân Hàn Quốc. Khi đăng ký khai sinh, UBND ghi tên người chồng theo khoản 1 Điều 88 Luật Hôn nhân và gia đình.
Sau khi chuẩn bị đầy đủ chứng cứ về quan hệ huyết thống, thực hiện đúng trình tự tố tụng và hoàn tất thủ tục hộ tịch, thông tin người cha trên Giấy khai sinh đã được cập nhật theo quyết định có hiệu lực của cơ quan có thẩm quyền.
(Thông tin vụ việc đã được thay đổi để bảo đảm quyền riêng tư của khách hàng.)
Vui lòng xem thêm bài viết: Dịch vụ xét nghiệm ADN cha con làm giấy khai sinh
Sau khi thay đổi thông tin cha, con có được đổi sang họ cha là người nước ngoài không?
Câu hỏi:
Chào luật sư, em đang muốn đổi thông tin cha trên giấy khai sinh cho con. Cha ruột của cháu là người Trung Quốc, nhưng hiện tại trên giấy khai sinh đang ghi thông tin chồng của em. Nếu đổi xong giấy khai sinh thì có thể đổi sang họ cha cho cháu không. Em muốn sau này cháu sang Trung Quốc với bố nên đổi họ cho tiện.
Trả lời:
Quyền thay đổi họ được quy định tại Điều 27 Bộ Luật Dân sự như sau:
1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
Như vậy, sau khi quan hệ cha con được xác lập hợp pháp, cha mẹ có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét việc thay đổi họ của người con theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Hộ tịch nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Vui lòng xem thêm bài viết: Hướng dẫn thủ tục đổi họ cho con
Sau khi cập nhật Giấy khai sinh, con có được xin quốc tịch của cha không?
Câu hỏi:
Nếu đổi thông tin cha là người nước ngoài trên giấy khai sinh xong rồi thì có được xin quốc tịch của cha không?
Trả lời:
Đây là mục đích cuối cùng của nhiều khách hàng khi thực hiện thủ tục thay đổi thông tin người cha trên Giấy khai sinh. Tuy nhiên, cần hiểu rằng việc ghi tên người cha trên Giấy khai sinh không đồng nghĩa với việc người con đương nhiên được mang quốc tịch của cha.
Việc xác định quốc tịch phụ thuộc vào:
- Luật Quốc tịch Việt Nam;
- Pháp luật của quốc gia mà người cha mang quốc tịch;
- Điều kiện về huyết thống theo pháp luật của quốc gia đó;
- Hồ sơ và trình tự do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài yêu cầu.
Do đó, sau khi hoàn tất thủ tục hộ tịch tại Việt Nam, cha mẹ nên liên hệ với Đại sứ quán hoặc Lãnh sự quán của quốc gia mà người cha mang quốc tịch để được hướng dẫn thủ tục đăng ký quốc tịch hoặc hộ chiếu cho người con.
Vui lòng xem thêm bài viết: Thủ tục nhận cha con có yếu tố nước ngoài
Cha là người nước ngoài không thể về Việt Nam thì có thực hiện được thủ tục không?
Câu hỏi:
Em sinh con với bạn trai là người nước ngoài, thời điểm đó em chưa ly hôn chồng nên khi khai sinh em vẫn ghi tên chồng em trên giấy khai sinh của con. Hiện nay, bạn trai em muốn nhận cha con rồi đổi thông tin cha trên giấy khai sinh, bạn trai em là người Mỹ. Nhưng vì bận công việc nên bạn ấy không về được Việt Nam thì có thể làm vắng mặt được không?
Trả lời:
Chào bạn, đây là tình huống khá phổ biến và chúng tôi đã gặp nhiều khi hỗ trợ khách hàng thực hiện thủ tục.
Việc người cha có bắt buộc phải có mặt tại Việt Nam hay không sẽ phụ thuộc vào:
- loại thủ tục thực hiện;
- yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền;
- quy định của pháp luật áp dụng đối với từng trường hợp cụ thể.
Với trường hợp của bạn, sẽ cần thực hiện thủ tục yêu cầu xác nhận cha con tại Toà án. Thủ tục này sẽ cần sự có mặt của cha ruột và thời điểm lấy mẫu để xét nghiệm ADN cũng cần có mặt tại Việt Nam. Do đó, bạn trai của em sẽ cần về Việt Nam ít nhất 01 lần để thực hiện thủ tục.
Sau khi có bản án về việc xác nhận cha con, thủ tục thay đổi thông tin cha trên giấy khai sinh có thể thực hiện vắng mặt cha ruột của bé.
Câu hỏi thường gặp
Có. Mọi trẻ em sinh ra đều có quyền được đăng ký khai sinh theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Tuy nhiên, nếu người con được sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc thuộc trường hợp pháp luật mặc nhiên xác định là con chung của vợ chồng thì việc xác định thông tin người cha trên Giấy khai sinh phải thực hiện theo đúng quy định của Luật Hôn nhân và gia đình và Luật Hộ tịch.
Nếu trên giấy khai sinh có ghi thông tin người cha pháp lý và theo luật thì việc đăng ký khai sinh đó là phù hợp thì sẽ bắt buộc phải ra Toà để giải quyết
Nếu con bạn đã có khai sinh thông tin cha là người khác, thì bạn không thể tự thay đổi sang thông tin cha ruột trên giấy khai sinh của con. Điều này cần được thực hiện thông qua thủ tục yêu cầu xác nhận cha con tại Toà án và bắt buộc phải có sự đồng ý của người cha ruột.
Dịch vụ tư vấn của Luật Nhật Thư
Những trường hợp con sinh trong thời kỳ hôn nhân nhưng cha ruột là người nước ngoài thường liên quan đồng thời đến nhiều lĩnh vực pháp luật như hôn nhân và gia đình, hộ tịch, tố tụng dân sự và pháp luật có yếu tố nước ngoài.
Chỉ cần xác định sai trình tự hoặc lựa chọn không đúng cơ quan có thẩm quyền, thời gian giải quyết có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí ảnh hưởng đến các thủ tục xin quốc tịch, hộ chiếu hoặc bảo lãnh cho người con sau này.
Luật Nhật Thư hỗ trợ khách hàng:
- Tư vấn đánh giá hồ sơ và xác định hướng xử lý phù hợp ngay từ đầu;
- Phân tích thẩm quyền và quy trình giải quyết trong từng giai đoạn;
- Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, chứng cứ và giấy tờ có yếu tố nước ngoài;
- Tư vấn các thủ tục liên quan đến nhận cha, mẹ, con; cải chính hộ tịch; thay đổi thông tin người cha trên Giấy khai sinh.
- Hỗ trợ các thủ tục tiếp theo như thay đổi họ của người con, đăng ký quốc tịch hoặc các thủ tục hộ tịch có yếu tố nước ngoài khác.
Nếu bạn đang gặp tình huống tương tự và chưa biết bắt đầu từ đâu, việc tham khảo ý kiến luật sư ngay từ đầu sẽ giúp lựa chọn đúng phương án, hạn chế phát sinh tranh chấp và tiết kiệm đáng kể thời gian giải quyết.
