Thủ tục khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài 2026: hồ sơ, thẩm quyền, thời hạn
Khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài nộp tại UBND cấp xã nơi cha hoặc mẹ cư trú, theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP. Cha mẹ đã kết hôn hợp pháp thì hồ sơ được giải quyết ngay trong ngày tiếp nhận. Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn thì phải làm khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con, thời hạn 10 ngày làm việc.
Trường hợp con sinh tại Việt Nam và cả cha lẫn mẹ đều là công dân Việt Nam thì áp dụng thủ tục đăng ký khai sinh cho con trong nước, đơn giản hơn nhiều so với hồ sơ có yếu tố nước ngoài.
Mục Lục
Điểm chính cần nhớ
- Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền thuộc UBND cấp xã, không còn cấp huyện (Nghị định 120/2025/NĐ-CP).
- Cha mẹ đã kết hôn hợp pháp: khai sinh thông thường, trả kết quả ngay trong ngày tiếp nhận; hồ sơ nộp sau 15 giờ mà không giải quyết được ngay thì trả vào ngày làm việc tiếp theo (Điều 36 Luật Hộ tịch 2014).
- Chưa đăng ký kết hôn: làm khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con — thời hạn 10 ngày làm việc, trong đó có 05 ngày làm việc niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã.
- Người mẹ đang có chồng, hoặc con sinh trong 300 ngày kể từ khi chấm dứt hôn nhân: phải yêu cầu Tòa án xác định cha, mẹ, con trước, theo Điều 88 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
- Xét nghiệm ADN không phải quy định bắt buộc. Điều 14 Thông tư 04/2020/TT-BTP cho phép thay bằng văn bản cam đoan có ít nhất 02 người làm chứng; thực tế với người cha nước ngoài, cơ quan tiếp nhận gần như luôn yêu cầu ADN.
- Quốc tịch của con phải quyết ngay tại thời điểm khai sinh. Nhận cha con sau đó chỉ bổ sung được tên cha, không đổi được quốc tịch đã ghi.
Thủ tục khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài có nhiều khác biệt và phức tạp hơn so với thủ tục khai sinh thông thường. Tùy từng trường hợp như bố mẹ đã đăng ký kết hôn, chưa đăng ký kết hôn, kết hôn ở nước ngoài hay con sinh trong thời kỳ hôn nhân…. hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền và trình tự thực hiện sẽ hoàn toàn khác nhau. Rất nhiều hồ sơ bị kéo dài hoặc phải bổ sung nhiều lần do chưa chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con, hoặc xác định sai cơ quan có thẩm quyền giải quyết…
Trong bài viết này, Luật Nhật Thư sẽ hướng dẫn đầy đủ về điều kiện, hồ sơ, thủ tục khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài; đồng thời phân tích các trường hợp thường gặp theo quy định mới nhất.
Thông tin cần biết khi đăng ký khai sinh cho con
Trước khi đi đăng ký khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài, bạn nên nắm bắt một số thông tin cơ bản sau để việc khai sinh được thuận lợi hơn.
| STT | Nội dung | Thông tin |
|---|---|---|
| 1 | Thủ tục | Đăng ký khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài |
| 2 | Cơ quan giải quyết | UBND cấp xã có thẩm quyền |
| 3 | Có cần nhận cha, mẹ, con trước khi khai sinh | Tùy từng trường hợp |
| 4 | Có bắt buộc xét nghiệm ADN | Không phải mọi trường hợp |
| 5 | Có thể nộp hồ sơ trực tuyến online không? | Có, đối với một số thủ tục theo quy định |
| 6 | Có cần lựa chọn quốc tịch cho con? | Có, nếu thuộc trường hợp pháp luật quy định |
| 7 | Có thể lựa chọn quốc tịch nước ngoài cho con không? | Có. Thực tế thường cần văn bản của cơ quan có thẩm quyền nước đó xác nhận trẻ được mang quốc tịch nước ngoài |
| 8 | Con có thể mang 02 quốc tịch không? | Tùy pháp luật quốc tịch của nước người cha. Theo pháp luật Việt Nam, con có quốc tịch Việt Nam nếu cha mẹ thỏa thuận chọn quốc tịch Việt Nam khi khai sinh |
Lưu ý: Không phải mọi trường hợp con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài đều phải thực hiện thủ tục tại Tòa án. Việc xác định đúng thẩm quyền ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết hồ sơ.
Bạn thuộc trường hợp nào?
Việc xác định mình thuộc trường hợp nào trước khi đăng ký khai sinh cho con là điều rất quan trọng trong việc thực hiện thủ tục. Điều này sẽ xác định được:
- Hướng giải quyết;
- Hồ sơ cần chuẩn bị và
- Cơ quan có thẩm quyền thụ lý.
- Rút ngắn được thời gian thực hiện công việc.
Luật Nhật Thư sẽ tóm tắt một số trường hợp đăng ký khai sinh phổ biến và hướng xử lý tương ứng để bạn dễ dàng nắm bắt thông tin như sau:
| STT | Trường hợp | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| 1 | Bố mẹ đã đăng ký kết hôn hợp pháp | Thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh theo quy định. |
| 2 | Bố mẹ chưa đăng ký kết hôn | Thực hiện thủ tục nhận cha, mẹ, con đồng thời hoặc trước khi đăng ký khai sinh. |
| 3 | Bố mẹ kết hôn ở nước ngoài | Xem xét việc ghi chú kết hôn (nếu thuộc trường hợp phải ghi chú), sau đó thực hiện đăng ký khai sinh. |
| 4 | Con sinh trong thời kỳ hôn nhân với người chồng cũ | Thông thường phải yêu cầu Tòa án xác định cha, mẹ, con trước khi đăng ký khai sinh theo thông tin cha ruột. |
| 5 | Có tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con | Thực hiện thủ tục tại Tòa án theo quy định của pháp luật. |
👉 Nếu chưa xác định được mình thuộc trường hợp nào, bạn nên đọc lần lượt các nội dung dưới đây trước khi chuẩn bị hồ sơ.
Vui lòng xem thêm bài viết: Thủ tục xác nhận cha con tại Toà án;
Các trường hợp khai sinh cho con có bố là người nước ngoài
Việc đăng ký khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài thường phát sinh trong các trường hợp sau:
- Bố và mẹ đã đăng ký kết hôn hợp pháp tại Việt Nam và con được sinh ra trong thời kỳ hôn nhân.
- Bố và mẹ đã đăng ký kết hôn nhưng con sinh trước thời điểm đăng ký kết hôn.
- Bố mẹ chưa đăng ký kết hôn nhưng có nguyện vọng nhận cha, mẹ, con và đăng ký khai sinh.
- Bố mẹ đã đăng ký kết hôn ở nước ngoài, con sinh tại Việt Nam.
- Con được sinh trong thời kỳ hôn nhân của người mẹ với người chồng cũ nhưng cha ruột là người nước ngoài.
Như vậy, không phải cứ có yếu tố nước ngoài thì thủ tục đều giống nhau. Việc xác định đúng tình trạng hôn nhân của cha, mẹ tại thời điểm sinh con là căn cứ quan trọng để xác định hồ sơ, trình tự và cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Theo quy định của Điều 88 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, nếu cha, mẹ có quan hệ hôn nhân hợp pháp thì con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân được xác định là con chung của vợ chồng. Trường hợp con được sinh trong thời hạn 300 ngày kể từ ngày chấm dứt hôn nhân, pháp luật vẫn suy đoán người con là con chung của vợ chồng, trừ khi có bản án hoặc quyết định có hiệu lực pháp luật xác định khác.
Do đó, nếu:
- Cha là người nước ngoài;
- Mẹ là công dân Việt Nam;
- Hai bên đã đăng ký kết hôn hợp pháp (bao gồm trường hợp đã ghi chú kết hôn tại Việt Nam đối với giấy chứng nhận kết hôn do nước ngoài cấp);
thì việc đăng ký khai sinh cho con thường được thực hiện theo thủ tục đăng ký khai sinh thông thường đối với trường hợp có yếu tố nước ngoài.
Trong trường hợp này, cha mẹ không phải thực hiện thủ tục nhận cha, mẹ, con riêng nếu quan hệ cha con đã được pháp luật xác định thông qua quan hệ hôn nhân hợp pháp.
Thẩm quyền đăng ký khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài
Từ ngày 01/7/2025, Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài, theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. Trước mốc này, thẩm quyền thuộc Uỷ ban nhân dân cấp huyện theo Điều 35 Luật Hộ tịch 2014.
Như vậy, UBND cấp xã sẽ giải quyết việc đăng ký khai sinh trong các trường hợp sau:
- Cha hoặc mẹ là người nước ngoài và cha mẹ đã có quan hệ hôn nhân hợp pháp;
- Cha là người nước ngoài thực hiện thủ tục nhận cha, mẹ, con đồng thời với đăng ký khai sinh;
- Đăng ký khai sinh theo bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật về việc xác định cha, mẹ, con.
Lưu ý: Mặc dù thủ tục đăng ký khai sinh hiện nay thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã, nhưng không phải mọi trường hợp đều có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại UBND. Nếu vụ việc phát sinh tranh chấp hoặc thuộc trường hợp pháp luật quy định phải do Tòa án giải quyết thì người dân cần hoàn tất thủ tục tại Tòa án trước khi đăng ký khai sinh.
Như vậy, hồ sơ nộp tại UBND cấp xã nơi cư trú của cha hoặc mẹ. Sổ hộ khẩu đã hết giá trị từ 01/01/2023, nơi cư trú được xác định theo Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Lưu ý về thẩm quyền khi đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài:
Qua quá trình tư vấn, Luật Nhật Thư nhận thấy nhiều người chưa biết nộp hồ sơ khai sinh cho con ở đâu? Đặc biệt là các trường hợp khi cha mẹ chưa đăng ký kết hôn hoặc người mẹ chưa ly hôn với người chồng cũ.
Nếu cha mẹ có quan hệ hôn nhân hợp pháp và không phát sinh tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con thì thông thường không phải thực hiện thủ tục xác định cha, mẹ, con tại Tòa án. Cha mẹ hoàn toàn có thể đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài tại Uỷ ban nhân dân cấp xã
Hồ sơ khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài gồm giấy tờ gì?
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế tình trạng phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần.
Tùy từng trường hợp cụ thể, thành phần hồ sơ có thể khác nhau. Tuy nhiên, thông thường người yêu cầu cần chuẩn bị các giấy tờ sau:
| STT | Thành phần hồ sơ | Ghi chú |
|---|---|---|
| 1 | Giấy chứng sinh của trẻ | Bản chính hoặc giấy tờ thay thế theo quy định. |
| 2 | Giấy tờ tùy thân của cha, mẹ | CCCD, hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị tương đương. |
| 3 | Giấy tờ chứng minh nơi cư trú | Xác nhận cư trú; xác nhận tạm trú |
| 4 | Giấy chứng nhận kết hôn (nếu có) | Bao gồm trường hợp đã ghi chú kết hôn tại Việt Nam. |
| 5 | Văn bản thỏa thuận lựa chọn quốc tịch cho con | Nếu thuộc trường hợp phải lựa chọn quốc tịch. |
| 6 | Chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con | Khi thực hiện đồng thời thủ tục nhận cha, mẹ, con. |
Ngoài các giấy tờ trên, tùy từng trường hợp cụ thể, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu bổ sung thêm tài liệu để làm rõ quan hệ nhân thân hoặc tình trạng hôn nhân của cha, mẹ.
Khi đăng ký khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài thường phát sinh thêm các điều kiện về hồ sơ như sau:
- Chưa thực hiện ghi chú kết hôn đối với giấy chứng nhận kết hôn do nước ngoài cấp.
- Nhầm lẫn giữa thủ tục đăng ký khai sinh và thủ tục nhận cha, mẹ, con.
- Thiếu văn bản thỏa thuận lựa chọn quốc tịch cho con
- Không xin được chấp thuận quốc tịch nước ngoài cho con từ cơ quan có thẩm quyền nước ngoài
- Giấy tờ do nước ngoài cấp chưa được hợp pháp hóa lãnh sự hoặc chứng nhận Apostille, hoặc chưa dịch sang tiếng Việt theo quy định.
- Hồ sơ chưa thống nhất về thông tin nhân thân của cha, mẹ hoặc người con.
Vì vậy, bạn nên lưu ý các vấn đề chúng tôi vừa nêu ra để đảm bảo việc khai sinh cho con gặp thuận lợi và thực hiện nhanh chóng.
Một tờ khai đăng ký khai sinh đã điền trong hồ sơ Luật Nhật Thư đã làm
Danh sách hồ sơ ở trên là lý thuyết. Dưới đây là tờ khai thật của một hồ sơ: mẹ là công dân Việt Nam, cha là công dân Trung Quốc, hai người chưa đăng ký kết hôn. Thông tin cá nhân đã được che.
Năm điểm trên tờ khai này trả lời gần hết những câu người đọc hay hỏi:
- Người yêu cầu là mẹ. Ô “Quan hệ với người được khai sinh” ghi “Mẹ”. Người cha nước ngoài không phải là người đứng tên tờ khai này và không cần có mặt để ký vào nó. Phần việc của người cha nằm ở hồ sơ nhận cha con đi kèm.
- Phần người cha vẫn được khai đầy đủ dù chưa kết hôn: họ tên, năm sinh, quốc tịch, nơi cư trú ở nước ngoài. Giấy tờ tùy thân của người cha là hộ chiếu, ghi rõ số và cơ quan cấp — không phải căn cước công dân.
- Mục “Thông tin về Giấy chứng nhận kết hôn của cha, mẹ trẻ” để trống. Chính mẫu tờ khai đã mở ngoặc “nếu cha, mẹ trẻ đã ĐKKH”. Bỏ trống ô này là đúng mẫu, không phải thiếu giấy tờ.
- Con mang quốc tịch Việt Nam, ghi thẳng trong tờ khai. Đây là chỗ phải có văn bản thỏa thuận chọn quốc tịch của cha và mẹ nộp kèm.
- Quê quán của con ghi theo mẹ, không theo cha. Cha mẹ được thỏa thuận lấy quê quán bên nào, và thỏa thuận đó thể hiện ngay trong tờ khai.
Trẻ em sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, còn người kia là công dân nước ngoài thì có quốc tịch Việt Nam, nếu có sự thỏa thuận bằng văn bản của cha mẹ vào thời điểm đăng ký khai sinh. Trẻ em được sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không thỏa thuận được việc lựa chọn quốc tịch cho con khi thực hiện đăng ký khai sinh thì trẻ em đó có quốc tịch Việt Nam. Trình tự hồ sơ đó xem tại thủ tục nhận cha con có yếu tố nước ngoài.
Khoản 2 Điều 16 Luật Quốc tịch Việt Nam, hướng dẫn tại Nghị định 191/2025/NĐ-CP
Quê quán của cá nhân được xác định theo quê quán của cha hoặc mẹ theo thỏa thuận của cha, mẹ hoặc theo tập quán được ghi trong tờ khai khi đăng ký khai sinh.
Khoản 8 Điều 4 Luật Hộ tịch 2014
Một chi tiết cần lưu ý khi bạn nhìn ô “Kính gửi”. Tờ khai này nộp tháng 3/2025, khi khai sinh có yếu tố nước ngoài còn thuộc thẩm quyền Ủy ban nhân dân cấp huyện. Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền đã chuyển về Ủy ban nhân dân cấp xã theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP. Tờ khai bạn điền hôm nay phải ghi Ủy ban nhân dân cấp xã, không ghi cấp huyện.
Có bắt buộc phải xét nghiệm ADN khi khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài không?
Đây là một trong những câu hỏi mà Luật Nhật Thư nhận được nhiều nhất.
Câu trả lời ngắn: không phải lúc nào cũng bắt buộc. Nếu cha mẹ đã kết hôn hợp pháp thì không cần. Nếu chưa kết hôn và phải nhận cha con, Điều 14 Thông tư 04/2020/TT-BTP cho phép dùng kết quả ADN hoặc văn bản cam đoan kèm ít nhất 02 người làm chứng; thực tế với người cha nước ngoài, UBND gần như luôn yêu cầu ADN.
Nhiều người cho rằng cứ cha là người nước ngoài thì bắt buộc phải xét nghiệm ADN mới được đăng ký khai sinh. Thực tế, pháp luật không quy định như vậy. Việc có cần xét nghiệm ADN hay không phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Trường hợp khai sinh không cần xét nghiệm ADN
Thông thường, nếu:
- Cha mẹ có quan hệ hôn nhân hợp pháp;
- Không phát sinh tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con;
- Hồ sơ đầy đủ và thống nhất,
thì việc đăng ký khai sinh có thể được thực hiện mà không cần kết quả giám định ADN.
Trường hợp có thể phải xét nghiệm ADN để khai sinh cho con
Việc giám định ADN thường được thực hiện khi:
- Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn và cần đăng ký nhận cha, mẹ, con nhưng chứng cứ chưa rõ ràng;
- Có tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con;
- Hồ sơ thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án;
- Cơ quan có thẩm quyền cần thêm căn cứ để xác định quan hệ huyết thống.
Đối với các vụ việc tại Tòa án, kết quả giám định ADN thường là nguồn chứng cứ có giá trị chứng minh cao và giúp quá trình giải quyết được thuận lợi hơn.
Thủ tục khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài
Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, thủ tục đăng ký khai sinh sẽ được thực hiện theo từng trường hợp cụ thể.
Điều quan trọng nhất là xác định đúng thẩm quyền giải quyết ngay từ đầu. Trên thực tế, có trường hợp chỉ cần thực hiện tại Ủy ban nhân dân cấp xã, nhưng cũng có trường hợp bắt buộc phải yêu cầu Tòa án xác định cha, mẹ, contrước khi đăng ký khai sinh.
Dưới đây là hướng dẫn đối với từng trường hợp:
Trường hợp 1. Khai sinh cho con có bố mẹ là người nước ngoài tại Uỷ ban xã
Đây là trường hợp phổ biến nhất, thông thường, người dân có thể thực hiện trực tiếp tại UBND khi:
- Cha, mẹ đã đăng ký kết hôn hợp pháp;
- Cha mẹ chưa đăng ký kết hôn nhưng đủ điều kiện thực hiện thủ tục nhận cha, mẹ, con;
- Không phát sinh tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con;
- Không thuộc trường hợp phải xác định cha, mẹ, con bằng bản án hoặc quyết định của Tòa án
- Vụ việc không thuộc trường hợp giải quyết tại Toà án
Bước 1. Chuẩn bị hồ sơ
Người yêu cầu chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo hướng dẫn tại mục Hồ sơ khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài đã được hướng dẫn chi tiết tại bài viết này.
Trước khi nộp hồ sơ, cần kiểm tra kỹ:
- Giấy tờ tùy thân của cha, mẹ còn giá trị sử dụng ;
- Giấy chứng sinh và các thông tin về người con chính xác;
- Giấy tờ do nước ngoài cấp đã được hợp pháp hóa lãnh sự, hoặc chứng nhận Apostille nếu nước cấp là thành viên Công ước (áp dụng với Việt Nam từ 11/9/2026);
- Hồ sơ đã có văn bản lựa chọn quốc tịch (nếu pháp luật yêu cầu).
- Nếu người cha hoặc mẹ là người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam thì visa/tạm trú/thường trú phải còn thời hạn hợp lệ.
Việc kiểm tra ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế việc phải sửa đổi hoặc bổ sung hồ sơ nhiều lần.
Bước 2. Nộp hồ sơ
Sau khi hoàn thiện hồ sơ, người có yêu cầu nộp tại Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền.
Hồ sơ có thể được thực hiện theo các cách thức sau:
- Nộp trực tiếp tại Uỷ ban nhân dân cấp xã
- Nộp hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công
- Nộp hồ sơ qua đường bưu điện
Dù hồ sơ nộp cách thức nào, thì công dân vẫn cần bổ sung bản chính (hồ sơ gốc) và có mặt theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền tại những buổi làm việc nhất định
Bước 3. Cơ quan hộ tịch kiểm tra hồ sơ
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, công chức tư pháp – hộ tịch sẽ xem xét:
- Hồ sơ có đầy đủ hay không;
- Có đúng thẩm quyền giải quyết hay không;
- Có phát sinh tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con hay không;
- Có cần bổ sung giấy tờ hoặc xác minh thêm hay không.
Nếu hồ sơ đầy đủ và đáp ứng điều kiện theo quy định, cơ quan hộ tịch sẽ tiến hành đăng ký khai sinh và giải quyết thủ tục nhận cha, mẹ, con (nếu có).
Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, người yêu cầu sẽ được hướng dẫn bổ sung theo quy định.
Bước 4. Nhận kết quả
Khi hồ sơ được chấp nhận, người yêu cầu kiểm tra thông tin và nhận kết quả. Từ ngày 01/7/2025, người yêu cầu đăng ký khai sinh, nhận cha, mẹ, con không phải có mặt để ký Sổ hộ tịch, theo khoản 2 Điều 5 Nghị định 120/2025/NĐ-CP. Kết quả gồm:
- Giấy khai sinh của người con;
- Trích lục đăng ký nhận cha, mẹ, con (nếu thực hiện đồng thời thủ tục này);
- Các giấy tờ liên quan khác theo quy định.
Trong nhiều trường hợp, việc đăng ký khai sinh còn được thực hiện đồng thời với thủ tục đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em.
Trường hợp 2. Khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài phải thực hiện tại Tòa án?
Điều này không có nghĩa thủ tục khai sinh sẽ do Toà án thực hiện, mà trước khi thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền người có yêu cầu phải đề nghị Tòa án xác định cha, mẹ, con.
Thông thường, trường hợp này phát sinh khi:
- Con sinh trong thời kỳ hôn nhân với người chồng cũ;
- Con sinh trong thời hạn 300 ngày kể từ ngày chấm dứt hôn nhân;
- Có tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con;
- Không đủ điều kiện thực hiện thủ tục nhận cha, mẹ, con tại cơ quan hộ tịch.
Vui lòng xem thêm bài viết: Thủ tục nhận cha con có yếu tố nước ngoài
Bước 1. Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện hoặc đơn yêu cầu
Người yêu cầu cần chuẩn bị:
- Đơn khởi kiện hoặc đơn yêu cầu;
- Giấy tờ tùy thân của các bên;
- Giấy chứng sinh hoặc giấy khai sinh của người con;
- Bản án hoặc quyết định ly hôn (nếu có);
- Chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con;
- Các tài liệu khác theo yêu cầu của Tòa án.
Bước 2. Tòa án xem xét và thụ lý hồ sơ
Sau khi tiếp nhận, Tòa án sẽ kiểm tra:
- Thẩm quyền giải quyết;
- Điều kiện thụ lý;
- Hồ sơ và chứng cứ kèm theo.
Nếu hồ sơ đáp ứng điều kiện theo quy định, Tòa án sẽ ra thông báo thụ lý để giải quyết vụ việc.
Bước 3. Thu thập chứng cứ
Trong quá trình giải quyết, Tòa án có thể:
- Thu thập tài liệu;
- Lấy lời khai của các bên;
- Trưng cầu giám định ADN;
- Triệu tập người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Đối với vụ việc có tranh chấp, kết quả giám định ADN thường là nguồn chứng cứ quan trọng để Tòa án xem xét, giải quyết.
Bước 4. Đăng ký khai sinh theo bản án của Tòa án
Sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, người yêu cầu có thể sử dụng bản án này để thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh hoặc điều chỉnh thông tin về cha, mẹ trong giấy khai sinh theo quy định.
Thủ tục này được thực hiện tại Uỷ ban cấp xã có thẩm quyền
Khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài mất bao lâu?
Thời hạn phụ thuộc vào việc hồ sơ có phải làm thêm thủ tục nhận cha, mẹ, con hay không. Ba mốc dưới đây là thời hạn theo quy định, tính từ ngày cơ quan nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
| Trường hợp | Thời hạn | Căn cứ |
|---|---|---|
| Cha mẹ đã kết hôn hợp pháp — chỉ đăng ký khai sinh | Ngay trong ngày tiếp nhận; nộp sau 15 giờ mà không giải quyết được ngay thì trả vào ngày làm việc tiếp theo | Điều 36 Luật Hộ tịch 2014 |
| Chưa kết hôn — khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con | 10 ngày làm việc, gồm 05 ngày làm việc niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã | Quy trình đăng ký nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài tại UBND cấp xã theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP |
| Phải qua Tòa án xác định cha, mẹ, con trước | Tính bằng tháng, không có mốc cố định; sau khi bản án có hiệu lực mới quay về UBND cấp xã đăng ký khai sinh | Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 |
Các mốc trên là thời hạn xử lý của cơ quan, chưa tính thời gian bạn tự chuẩn bị giấy tờ. Trên thực tế, phần lâu nhất thường nằm ở khâu hợp pháp hóa lãnh sự hoặc xin Apostille cho giấy tờ nước ngoài và khâu chờ kết quả xét nghiệm ADN, chứ không nằm ở khâu cơ quan hộ tịch giải quyết.
Một số lý do khiến việc đăng ký khai sinh kéo dài
Qua thực tiễn hỗ trợ khách hàng, Luật Nhật Thư nhận thấy thời gian thực hiện khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài thường bị kéo dài trong một số trường hợp:
- Người cha hoặc người mẹ đang ở nước ngoài.
- Chưa xác định được nơi cư trú của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
- Giấy tờ do nước ngoài cấp chưa được hợp pháp hóa lãnh sự.
- Thông tin nhân thân giữa các giấy tờ không thống nhất.
- Có tranh chấp về quan hệ cha, mẹ, con.
- Người mẹ sinh con trong thời kỳ hôn nhân với người chồng cũ.
Nếu chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và xác định đúng thẩm quyền ngay từ đầu, phần lớn các vướng mắc trên đều có thể hạn chế được.
Những tình huống thực tế khi khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài
Không phải mọi trường hợp khai sinh có yếu tố nước ngoài đều giống nhau. Trên thực tế, mỗi tình huống sẽ có cách xử lý khác nhau tùy thuộc vào tình trạng hôn nhân của cha, mẹ và thời điểm sinh con.
Dưới đây là những trường hợp mà Luật Nhật Thư thường xuyên tiếp nhận và hỗ trợ khách hàng.
Trường hợp 1. Chưa đăng ký kết hôn với người nước ngoài có khai sinh cho con được không?
Được.
Việc chưa đăng ký kết hôn không làm mất quyền được đăng ký khai sinh của trẻ.
Tuy nhiên, nếu muốn ghi tên người cha nước ngoài trên Giấy khai sinh thì thông thường phải thực hiện thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con đồng thời với việc đăng ký khai sinh hoặc thực hiện trước theo đúng quy định của pháp luật.
Nếu chỉ thực hiện đăng ký khai sinh mà chưa làm thủ tục nhận cha, mẹ, con thì thông tin về người cha sẽ không được ghi nhận trên Giấy khai sinh.
Trường hợp 2. Con sinh trong thời kỳ hôn nhân với người chồng cũ
Đây là trường hợp phức tạp nhất và cũng là tình huống mà nhiều người nhầm lẫn.
Theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, người con được sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc trong thời hạn 300 ngày kể từ ngày chấm dứt hôn nhân được suy đoán là con chung của vợ chồng.
Vì vậy, mặc dù cha ruột của người con là người nước ngoài nhưng UBND không có thẩm quyền tự xác định lại quan hệ cha, con.
Trong trường hợp này, người có yêu cầu cần thực hiện thủ tục tại Tòa án để xác định cha, mẹ, con trước khi đăng ký khai sinh theo thông tin của cha ruột.
Lưu ý của Luật Nhật Thư: Đây là trường hợp phát sinh rất nhiều hồ sơ bị trả lại. Người dân thường chỉ chuẩn bị hồ sơ khai sinh mà không biết rằng phải giải quyết quan hệ cha, con tại Tòa án trước.
Trường hợp 3. Bố mẹ đã đăng ký kết hôn ở nước ngoài nhưng chưa kết hôn tại Việt Nam
Nếu cha mẹ đã đăng ký kết hôn tại nước ngoài thì cần xem xét việc ghi chú kết hôn tại Việt Nam trước khi thực hiện thủ tục khai sinh trong những trường hợp pháp luật yêu cầu.
Việc xác định có phải ghi chú kết hôn hay không sẽ phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể và giấy tờ mà cha, mẹ đang có.
Do đó, trước khi chuẩn bị hồ sơ, người dân nên kiểm tra tình trạng pháp lý của giấy chứng nhận kết hôn để tránh việc phải bổ sung hồ sơ nhiều lần.
Trường hợp 4. Lựa chọn quốc tịch cho con
Đối với trẻ em có cha hoặc mẹ là người nước ngoài, việc lựa chọn quốc tịch được thực hiện theo quy định của Luật Quốc tịch Việt Nam và các điều ước quốc tế có liên quan (nếu có).
Trong nhiều trường hợp, cha mẹ cần lập văn bản thỏa thuận lựa chọn quốc tịch khi thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh.
Do mỗi quốc gia có quy định khác nhau về quốc tịch, cha mẹ nên tìm hiểu kỹ trước khi lựa chọn để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của người con trong tương lai. Toàn bộ các tình huống chọn quốc tịch, mẫu văn bản thỏa thuận và cách xử lý khi cha mẹ không thống nhất được, xem tại bài lựa chọn quốc tịch khi khai sinh cho con.
Trường hợp 5. Con sinh ở nước ngoài, mẹ đưa về Việt Nam mà không có giấy tờ gì
Đây là nhóm hồ sơ khó nhất và cũng là nhóm nhiều cơ quan hộ tịch lúng túng nhất, thường gặp ở những người mẹ lấy chồng Trung Quốc, Hàn Quốc rồi tự về nước, con chưa từng được khai sinh ở nước sở tại. Hồ sơ vẫn giải quyết được, nhưng đi theo một đường riêng chứ không nộp thẳng như hồ sơ thường.
Cơ quan đăng ký hộ tịch trước hết xác minh bốn nội dung: thông tin khai sinh của trẻ, tình trạng hôn nhân của cha mẹ tại thời điểm sinh con, giấy tờ đã dùng khi đưa trẻ về Việt Nam, và cam đoan của người mẹ về việc trẻ đã hoặc chưa được đăng ký khai sinh ở nước ngoài. Sau đó hồ sơ được chuyển qua Sở Tư pháp để gửi Cục Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực xác minh xem trẻ đã được khai sinh ở nước ngoài chưa và giá trị pháp lý của các giấy tờ hiện có. Cục Hộ tịch hướng dẫn cách đăng ký cho từng trường hợp cụ thể.
Có một nhánh không phải gửi Cục Hộ tịch: khi trẻ không có giấy chứng sinh, cha mẹ không có giấy chứng nhận kết hôn và không có bất kỳ giấy tờ nào do cơ quan có thẩm quyền nước ngoài cấp ghi nhận nhân thân hay quan hệ cha mẹ con. Lúc này UBND cấp xã hướng dẫn người mẹ hoàn thiện hồ sơ kèm văn bản cam đoan về việc sinh, và giấy khai sinh được cấp với phần khai về người cha để trống, con mang quốc tịch Việt Nam theo mẹ. Tên cha có thể bổ sung sau, khi làm được thủ tục nhận cha con.
Trường hợp 6. Không còn liên lạc được với người cha nước ngoài
Nếu cha mẹ đã kết hôn ở nước ngoài, trẻ đang sống với mẹ tại Việt Nam, việc đầu tiên là ghi chú kết hôn hoặc nộp giấy chứng nhận kết hôn đã được hợp pháp hóa lãnh sự. Mất liên lạc với người cha không làm hỏng hồ sơ: khi người mẹ không liên hệ được để thỏa thuận quốc tịch, con mang quốc tịch Việt Nam.
Hai tình huống khó hơn. Nếu không hợp pháp hóa lãnh sự được giấy chứng nhận kết hôn, Sở Tư pháp gửi bản chụp cùng tài liệu liên quan về Cục Hộ tịch để trao đổi với cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam nhằm xác minh. Nếu người mẹ không xuất trình được giấy chứng nhận kết hôn, người mẹ làm văn bản cam đoan và trẻ được đăng ký khai sinh theo diện chưa xác định được cha: phần khai về cha để trống, con mang quốc tịch Việt Nam.
Trường hợp 7. Đăng ký khai sinh tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài
Người Việt Nam đang sinh sống ở nước ngoài có thể đăng ký khai sinh cho con ngay tại Đại sứ quán hoặc Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại nước sở tại, không bắt buộc phải đưa con về nước. Giấy tờ cần có: giấy chứng sinh do cơ sở y tế nơi trẻ sinh ra cấp; giấy chứng nhận kết hôn của cha mẹ; hộ chiếu của cha mẹ; và giấy xác nhận tình trạng hôn nhân của người mẹ nếu chưa đăng ký kết hôn. Không có giấy chứng sinh thì thay bằng văn bản của người làm chứng hoặc cam đoan về việc sinh là có thật.
Chọn hướng nào tùy mục đích dùng giấy tờ. Khai sinh tại cơ quan đại diện thì giấy khai sinh do Việt Nam cấp, dùng được ngay trong nước. Nếu con đã được khai sinh theo pháp luật nước sở tại, khi về Việt Nam bạn làm thủ tục ghi vào Sổ hộ tịch việc khai sinh đã đăng ký ở nước ngoài, chứ không đăng ký khai sinh lại từ đầu.
Các câu hỏi thường gặp
Được. Người mẹ có thể trực tiếp nộp hồ sơ khai sinh kết hợp nhận cha con mà không cần giấy ủy quyền của người cha, và các bên không phải có mặt để ký Sổ hộ tịch. Thực tế, người cha vẫn nên về Việt Nam một lần để lấy mẫu xét nghiệm ADN và ký tờ khai, văn bản thỏa thuận quốc tịch.
Nếu tại thời điểm đăng ký khai sinh chưa đủ điều kiện ghi nhận thông tin người cha thì sau khi hoàn thành thủ tục nhận cha, mẹ, con, người dân có thể thực hiện thủ tục bổ sung hộ tịch theo quy định.
Có. Dù bỏ đi nhưng giữa cha con vẫn có quan hệ huyết thống để thực hiện việc nhận cha mẹ con.
Nếu bé sinh tại nước ngoài, chưa đăng ký khai sinh thì vẫn có quyền đăng ký khai sinh tại Việt Nam.
Theo quy định tại Nghị định 123/2015, người nước ngoài có thể làm thủ tục xác định cha con nếu chưa đăng ký kết hôn, khai sinh cho con mang họ cha.
Theo quy định tại điều 88 Luật hôn nhân và gia đình 2014, nếu người mẹ chưa ly hôn và có con bố là người nước ngoài, sẽ cần thực hiện thủ tục xác định cha con tại Toà án. Sau đó mới có thể khai sinh mang họ cha đẻ.
Khai sinh cho con trước, nhận cha sau có ảnh hưởng đến quốc tịch của con không?
Có. Nếu khai sinh trước khi nhận cha, giấy khai sinh chỉ có thông tin người mẹ và con được xác định quốc tịch Việt Nam theo mẹ, theo khoản 2 Điều 15 Nghị định 123/2015/NĐ-CP. Sau này làm nhận cha con chỉ bổ sung được tên bố, không đổi được quốc tịch đã ghi. Muốn con mang quốc tịch nước của bố, cha mẹ phải làm thủ tục theo pháp luật nước đó. Vì vậy, nếu có ý định cho con mang quốc tịch nước ngoài, nên làm khai sinh kết hợp nhận cha con ngay từ đầu. Chi tiết xem bài thủ tục nhận cha con có yếu tố nước ngoài.
Dịch vụ khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài của Luật Nhật Thư
Việc khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài không chỉ liên quan đến thủ tục hộ tịch mà còn có thể phát sinh nhiều vấn đề về hôn nhân, quốc tịch, nhận cha, mẹ, con và hợp pháp hóa giấy tờ.
Luật Nhật Thư hỗ trợ khách hàng:
- Tư vấn xác định đúng thủ tục đối với từng trường hợp cụ thể.
- Rà soát và chuẩn bị hồ sơ đăng ký khai sinh.
- Hỗ trợ thủ tục nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài.
- Tư vấn ghi chú kết hôn, lựa chọn quốc tịch cho con.
- Hỗ trợ các vụ việc phải giải quyết tại Tòa án.
- Đồng hành trong quá trình làm việc với cơ quan nhà nước để hạn chế việc sửa đổi, bổ sung hồ sơ.
Khai sinh cho con có yếu tố nước ngoài cần thêm giấy tờ về quốc tịch của con và giấy tờ nước ngoài đã hợp pháp hóa. Nếu cần hỗ trợ trọn gói cho hồ sơ có yếu tố nước ngoài, xem dịch vụ làm giấy khai sinh có yếu tố nước ngoài. Trường hợp cả cha và mẹ đều là công dân Việt Nam, xem dịch vụ làm giấy khai sinh cho con.
Kết luận
Thủ tục khai sinh cho con có bố hoặc mẹ là người nước ngoài sẽ khác nhau tùy thuộc vào tình trạng hôn nhân của cha, mẹ, thời điểm sinh con và việc có phát sinh tranh chấp hay không.
Trước khi chuẩn bị hồ sơ, người dân nên xác định rõ mình thuộc trường hợp nào để lựa chọn đúng trình tự thực hiện. Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và xác định đúng cơ quan có thẩm quyền ngay từ đầu sẽ giúp quá trình đăng ký khai sinh diễn ra nhanh chóng, đúng quy định và hạn chế phát sinh vướng mắc.
Nếu bạn còn băn khoăn về hồ sơ, thủ tục hoặc trường hợp của mình có yếu tố nước ngoài, Luật Nhật Thư sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ để giúp bạn lựa chọn phương án phù hợp với quy định của pháp luật.
Nếu bạn đang vướng mắc, vui lòng liên hệ Luật Nhật Thư để được hỗ trợ.
Nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, phải làm thêm bước nhận cha con: xem thủ tục nhận cha con.
Thông tin liên hệ
✅ Công ty Luật Nhật Thư
📞 088.6798.458 (gọi / Messenger)
💬 Nhắn Zalo OA Luật Nhật Thư
📩 luatnhatthu@gmail.com
Cần làm thủ tục này?
Gửi ảnh giấy tờ qua Zalo hoặc gọi hotline. Luật sư xem rồi báo lại hồ sơ cần những gì, nộp ở đâu, mất bao lâu và hết bao nhiêu.
