Thủ tục xác nhận cha con tại Toà án: khi nào cần và làm thế nào

Thủ tục xác nhận cha con tại Tòa án áp dụng khi con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân của người mẹ với người chồng hợp pháp nhưng cha ruột là người khác, hoặc khi các bên có tranh chấp về quan hệ cha con. Nếu không có bản án, quyết định của Tòa án thì không thể ghi tên cha ruột vào giấy khai sinh của con.

Thủ tục nhận cha cho con tại Tòa được thực hiện theo trình tự tố tụng. Thủ tục sẽ phức tạp hơn nếu có yếu tố nước ngoài hoặc một bên không hợp tác.

Bạn cần ra Toà, hay chỉ cần mẫu đơn nộp Ủy ban?

Pháp luật chia việc xác định cha, mẹ, con thành hai ngả và bạn chỉ thuộc một trong hai. Điều 101 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định cơ quan đăng ký hộ tịch giải quyết khi không có tranh chấp; Toà án giải quyết khi có tranh chấp, khi người được yêu cầu xác định là cha, mẹ, con đã chết, và trường hợp quy định tại Điều 92 của Luật này.

• Hai bên đều đồng ý, không ai phản đối. Bạn không phải ra Toà. Việc này nộp tại Ủy ban nhân dân cấp xã bằng tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con — xem mẫu đơn và giấy tờ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con nộp tại Ủy ban.
• Có người phản đối, hoặc người liên quan đã chết. Bắt buộc qua Toà án. Đây là nội dung bài này.
• Bạn muốn phủ nhận một quan hệ cha con đã được ghi nhận. Đó là việc khác — xem thủ tục yêu cầu Toà án không công nhận quan hệ cha con.

Một lưu ý về cách gọi: người dân thường nói “xác nhận cha con”, còn luật gọi thủ tục này là xác định cha, mẹ, con (Mục 2 Chương V Luật Hôn nhân và Gia đình 2014). Toà án không cấp “giấy xác nhận cha con”; Toà ra bản án hoặc quyết định xác định cha cho con, và cơ quan hộ tịch căn cứ vào đó để ghi tên cha vào giấy khai sinh.

Qua bài viết sau, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục, hồ sơ thực hiện thủ tục này tại Tòa án.

Điểm chính cần nhớ

• Xác nhận cha con tại toà chỉ cần khi có tranh chấp hoặc khi một bên không hợp tác. Nếu cha mẹ cùng tự nguyện thì làm tại UBND cấp xã, nhanh hơn và không mất án phí.
• Từ 01/7/2025, thẩm quyền sơ thẩm thuộc Toà án nhân dân khu vực, kể cả vụ có yếu tố nước ngoài. Quy định cũ đưa vụ có yếu tố nước ngoài lên toà cấp tỉnh đã không còn hiệu lực.
• Trường hợp bắt buộc phải ra toà: đứa trẻ sinh ra trong thời kỳ hôn nhân của người mẹ với người khác. Luật suy đoán đó là con của người chồng, muốn xác định lại phải có bản án.
• Chứng cứ có trọng lượng nhất là kết quả xét nghiệm ADN. Toà có quyền trưng cầu giám định, nhưng cũng có quyền chấp nhận kết quả do đương sự tự cung cấp.
• Sau khi có bản án, phải mang đi làm thủ tục cải chính khai sinh tại UBND cấp xã rồi mới ghi được tên cha vào giấy khai sinh. Bản án không tự thay đổi giấy tờ.

Khi nào bắt buộc phải yêu cầu Toà án xác định cha cho con?

“Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân là con chung của vợ chồng. Con được sinh ra trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân được coi là con do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân.”

Điều 88 Luật hôn nhân và gia đình 2014.

Như vậy, con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân, hoặc trong 300 ngày kể từ khi hôn nhân chấm dứt, khi làm giấy khai sinh sẽ mặc định mang tên người chồng hợp pháp của người mẹ. Muốn xác định cha ruột là người khác thì phải có bản án, quyết định của Tòa án, vì theo khoản 2 Điều 101 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án giải quyết việc xác định cha, mẹ, con khi có tranh chấp.

Người cha hợp pháp được hiểu là người có mối quan hệ hôn nhân hợp pháp với người mẹ.

Việc thực hiện thủ tục xác nhận cha con tại Tòa là hoàn toàn cần thiết. Đây là cơ sở để cải chính, làm giấy khai sinh cho con ngoài giá thú.

Hồ sơ và trình tự khởi kiện xác định cha cho con

Hồ sơ khởi kiện xác định cha cho con

Hồ sơ khởi kiện xác nhận cha con tại Tòa sẽ cần các giấy tờ sau:

• Mẫu đơn xác nhận cha con ruột;
• Giấy tờ chứng sinh của con;
• Kết quả giám định ADN cha con pháp lý;
• Thẻ căn cước hoặc căn cước công dân còn hạn của cha, mẹ;
• Giấy xác nhận thông tin về cư trú (sổ hộ khẩu đã hết giá trị từ 01/01/2023);
• Hộ chiếu nếu là người nước ngoài;
• Giấy tờ do nước ngoài cấp phải hợp pháp hóa lãnh sự hoặc chứng nhận Apostille (với nước thành viên Công ước), kèm bản dịch tiếng Việt;

Ngoài ra, người nộp hồ sơ sẽ cần chuẩn bị thêm một số loại giấy tờ khác như thẻ cư trú, giấy thăm gặp nếu có người đang chấp hành án phạt tù.

Việc xác định tư cách của đương sự tham gia phiên Tòa cũng rất quan trọng khi làm hồ sơ xin xác nhận cha con:

• Nguyên đơn khởi kiện;
• Bị đơn dân sự;
• Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.

Nếu xác định sai tư cách tố tụng, sẽ dẫn tới sai thẩm quyền Tòa án, ảnh hưởng tới thời gian giải quyết trên Tòa.

Trình tự làm thủ tục xác nhận cha con tại Tòa

Nộp hồ sơ khởi kiện

Khác với thủ tục xác nhận cha con tại Ủy ban nhân dân. Thủ tục xác nhận cha con tại Tòa sẽ có sự khác biệt về trình tự.

Người khởi kiện thông thường sẽ là người cha đẻ của con. Người bố hợp pháp sẽ được xác định là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.

Hồ sơ khởi kiện nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, theo điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Các đương sự có thể thỏa thuận bằng văn bản yêu cầu Tòa án nơi nguyên đơn cư trú giải quyết, theo điểm b khoản 1 Điều 39.

Thủ tục nộp hồ sơ có thể thực hiện bằng nộp trực tiếp hoặc nộp qua đường bưu điện.

Toà án thụ lý và phân công Thẩm phán

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày được phân công, Thẩm phán xem xét đơn khởi kiện và ra một trong các quyết định sau, theo Điều 191 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015:

• Thụ lý vụ án xác nhận cha con nếu hồ sơ đầy đủ;
• Yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ nếu hồ sơ còn thiếu;
• Chuyển vụ án sang Tòa án khác;

Nếu bạn chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ở bước 01, thì sẽ không mất nhiều thời gian để Tòa án thụ lý.

Từ ngày 01/7/2025, Tòa án nhân dân khu vực thụ lý sơ thẩm vụ án xác nhận cha con, kể cả vụ có yếu tố nước ngoài. Tòa án nhân dân cấp tỉnh chỉ giải quyết phúc thẩm.

Bạn hoàn toàn có thể thực hiện đồng thời thủ tục ly hôn kèm theo yêu cầu xác nhận cha con tại Tòa.

Triệu tập các bên tham gia phiên Tòa

Sau khi thụ lý, thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án hôn nhân và gia đình là 04 tháng, có thể gia hạn không quá 02 tháng, theo điểm a khoản 1 Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Nếu có đương sự ở nước ngoài, phiên hòa giải mở sớm nhất 06 tháng, chậm nhất 08 tháng; phiên tòa sơ thẩm sớm nhất 09 tháng, chậm nhất 12 tháng kể từ ngày ra văn bản thông báo thụ lý, theo khoản 2 Điều 476.

Tòa án sẽ tiến hành triệu tập cha, mẹ ruột của cháu và người cha hợp pháp theo quan hệ hôn nhân. Phiên triệu tập sẽ nhằm:

• Lấy lời khai của các bên về con chung;
• Xác nhận lại về thời gian chung sống;
• Xem xét yêu cầu bổ sung của các bên;
• Xem xét việc công nhận hoặc đưa vụ án ra xét xử.

Tại phiên hòa giải, nếu các bên đều thừa nhận quan hệ cha con, Tòa án có thể lập biên bản hòa giải thành và ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự theo Điều 212 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Quyết định này có hiệu lực pháp luật ngay.

Nếu người chồng hợp pháp của người mẹ vắng mặt, Tòa án tiếp tục tống đạt, thông báo cho họ và đưa vụ án ra xét xử vắng mặt khi đủ điều kiện.

Đưa vụ án ra xét xử và ra bản án xác định cha cho con

Quyết định công nhận cha con là kết quả giải quyết thủ tục tại Tòa. Lúc này cần phân biệt:

• Nếu các bên cha mẹ đều đồng thuận, Tòa án ra quyết định công nhận cha con và có hiệu lực thi hành ngay;
• Nếu các bên không thống nhất, hoặc một bên vắng mặt, Tòa án mở phiên tòa và ra bản án xác định cha, mẹ, con. Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật nếu không bị kháng cáo trong 15 ngày, kháng nghị trong thời hạn luật định; nếu bị kháng cáo, kháng nghị thì vụ án được xét xử phúc thẩm.

Thủ tục xác nhận cha con tại Tòa nếu giải quyết vắng mặt người bố hợp pháp sẽ cần đảm bảo:

• Đảm bảo việc thông báo của Tòa án cho họ biết về vụ việc;
• Đảm bảo trình tự xét xử tại Tòa (xét xử lần 01, lần 02);
• Đảm bảo về trình tự niêm yết bản án;

Nếu vụ án xác nhận cha con có vi phạm về tố tụng sẽ là cơ sở bị hủy án, xét xử lại.

Xem thêm: Con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân nhưng cha ruột là người khác · Xét nghiệm ADN nhận cha con · Phí, lệ phí nhận cha con

Những lưu ý khi theo vụ án xác định cha cho con

Khi tham gia vào quy trình tố tụng, người dân sẽ không tránh khỏi nhiều bỡ ngỡ bởi 01 “rừng” các quy định pháp luật.

Với kinh nghiệm nhiều năm tham gia tố tụng, chúng tôi xin đưa ra một số lưu ý:

Tìm luật sư tư vấn

Luật sư là những người am hiểu pháp luật và sẽ đưa ra cho bạn được nhiều lời khuyên có ích.

Bên cạnh đó, các Luật sư sẽ định hướng làm thủ tục cho bạn như sau:

• Xác định thẩm quyền Tòa án;
• Tư vấn về trình tự thủ tục công nhận cha con trên Tòa;
• Những rủi ro có thể gặp phải khi tham gia phiên Tòa;
• Tư vấn về thời hạn giải quyết hồ sơ trên Tòa.
• Các rủi ro tố tụng khi một bên đương sự ở nước ngoài, hoặc là người nước ngoài;

Tất nhiên, bạn sẽ cần phải trả một khoản phí dịch vụ tư vấn hoặc chi phí giải quyết thủ tục xác nhận cha con trọn gói trên Tòa.

Thời hạn Tòa án giải quyết vụ án

Thời hạn giải quyết thủ tục công nhận cha con sẽ được phân biệt giữa việc dân sự/vụ án dân sự.

• Việc dân sự là các bên cha mẹ tham gia đều không có tranh chấp, yêu cầu Tòa án công nhận cha đẻ, bố ruột;
• Được coi là vụ án nếu một trong các bên không tham gia phiên Tòa, hoặc có yêu cầu phản tố, bác đơn.

Thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu việc dân sự là 01 tháng kể từ ngày thụ lý, có thể gia hạn không quá 01 tháng, theo khoản 2 Điều 366 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án là 04 tháng, gia hạn không quá 02 tháng; có đương sự ở nước ngoài thì theo mốc 06–12 tháng tại khoản 2 Điều 476. Thực tế, nếu có kháng cáo, toàn bộ vụ việc có thể kéo dài trên một năm.

Ngoài ra, bạn sẽ cần lưu ý thêm về thời hạn thụ lý vụ án, thời hạn Tòa án ra thông báo, thời hạn ra quyết định. Tất cả đều được quy định trong Bộ luật tố tụng dân sự 2015.

Về việc giám định ADN cha con trên Tòa

Đây là chứng cứ quan trọng nhất. Hiện nay việc giám định ADN được thực hiện theo 02 cách:

• Tự cha mẹ đi giám định tại các trung tâm giám định;
• Giám định theo chỉ định của Tòa án.

Thực tế, nhiều Tòa án chấp nhận kết quả giám định do đương sự tự nộp nếu kết quả do tổ chức giám định có thẩm quyền cấp. Khi có nghi ngờ hoặc một bên phản đối, Tòa án ra quyết định trưng cầu giám định, có sự chứng kiến để bảo đảm khách quan.

Đối với đương sự ở nước ngoài cũng có thể thực hiện việc giám định ở nước ngoài. Nếu có sự nghi ngờ về kết quả giám định, Tòa án có thể giám định lại.

Sự vắng mặt của một trong các bên

Tòa án sẽ tiến hành thông báo triệu tập các bên đương sự lên Tòa. Nếu không lên, Tòa sẽ tiến hành niêm yết thông báo tại nơi họ cư trú.

Nếu có đương sự đang ở nước ngoài, Tòa án sẽ yêu cầu người khởi kiện cung cấp địa chỉ của người đó ở nước ngoài để làm thủ tục ủy thác tư pháp. Lúc này thời gian làm thủ tục xác nhận cha con trên Tòa sẽ bị kéo dài.

Nếu có 01 bên cha mẹ cư trú ở địa phương khác, Tòa án cũng sẽ yêu cầu cung cấp địa chỉ để làm hồ sơ ủy thác, thông báo cho họ biết về vụ kiện.

Hậu quả pháp lý của việc có con ngoài giá thú

Thủ tục xác nhận cha con tại Tòa bắt nguồn từ hành vi có con ngoài giá thú của người mẹ.

Bản thân việc có con với người khác khi đang có chồng không phải là căn cứ xử phạt. Hành vi bị xử phạt là đang có vợ, có chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác, mức phạt từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng theo điểm b khoản 1 Điều 62 Nghị định 109/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ 18/5/2026, thay thế Nghị định 82/2020/NĐ-CP).

Thủ tục xác nhận cha con tại Tòa không bắt buộc. Nếu không làm, bạn vẫn đăng ký khai sinh cho con được, nhưng giấy khai sinh sẽ ghi tên người chồng hợp pháp của người mẹ là cha.

Các trường hợp không thể làm thủ tục nhận cha con

Tất nhiên, vẫn có những ngoại lệ không thể làm thủ tục xác nhận cha con như:

• Không tìm được người cha hợp pháp của con: Ví dụ: người cha đã mất tích;
• Không xác định được địa chỉ của người chồng hợp pháp ở nước ngoài để tống đạt, ủy thác tư pháp;
• Người cha hợp pháp của con bị mất năng lực hành vi dân sự mà không có người giám hộ;

Để thực hiện thủ tục xác nhận cha con, người khởi kiện trong những vụ việc này sẽ cần phải:

• Xác minh, tìm kiếm địa chỉ chính xác của người cha hợp pháp;
• Thực hiện thủ tục yêu cầu người giám hộ;

Nguyên tắc “Đương sự cần phải biết về vụ kiện” là một nguyên tắc quan trọng trong tố tụng. Nếu Tòa án xét thấy không thể liên lạc được với người cha hợp pháp, họ sẽ từ chối hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Thủ tục công nhận cha con tại Tòa không quá phức tạp. Tuy vậy, nếu bạn không làm trong lĩnh vực pháp lý, bạn sẽ có rất nhiều câu hỏi cần giải đáp.

Làm thủ tục nhận cha con người chồng cũ có biết không?

Người chồng hợp pháp sẽ tham gia phiên tòa với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan. Và là người cha hợp pháp nên họ có quyền được Tòa án thông báo.

Giám định ADN cha con tại Tòa án ở đâu?

Đương sự có thể tự nộp kết quả giám định của tổ chức giám định có thẩm quyền. Nếu có nghi ngờ hoặc một bên yêu cầu, Tòa án ra quyết định trưng cầu giám định tại tổ chức do Tòa án lựa chọn.

Thủ tục xác nhận cha cho con mất bao lâu?

Thực tế, việc dân sự thường mất 02–03 tháng; vụ án có tranh chấp trong nước thường 04–08 tháng; có đương sự ở nước ngoài thường trên 09 tháng.

Đang ở nước ngoài có thể làm xác nhận cha con được không?

Bạn có thể làm thủ tục khi đang ở nước ngoài. Tuy nhiên thời hạn giải quyết sẽ theo mốc dành cho vụ có đương sự ở nước ngoài, và việc lấy mẫu giám định ADN thường phải bố trí để bảo đảm được Tòa án chấp nhận. Thực tế, nhiều trường hợp phải về Việt Nam ít nhất một lần.

Chi phí làm thủ tục giám định ADN cha con?

Phí làm giám định ADN cha con hiện nay là từ 2.500.000 VNĐ. Phí luật sư tham gia tố tụng tại Tòa án tùy hồ sơ vụ việc; nếu bạn chỉ cần tư vấn hướng đi, phí tư vấn không quá 500.000 đồng/giờ.

Xác định cha cho con ở Tòa án hay Ủy ban nhân dân?

Thẩm quyền xác định cha con hiện nay thuộc về Tòa án, nếu con sinh ra trong thời gian hôn nhân với người chồng khác.

Sau khi có bản án xác nhận cha con, bạn mang bản án về UBND cấp xã để ghi vào giấy khai sinh của con. Cần hỗ trợ bước này, xem dịch vụ làm giấy khai sinh cho con.

Trường hợp hay gặp nhất cần đến Tòa là người mẹ chưa ly hôn mà có con với người khác: con sinh ra được xác định là con của người chồng, nên phải có bản án của Tòa rồi mới làm được giấy khai sinh đúng cha ruột. Xem thêm: khai sinh cho con khi chưa ly hôn và thủ tục không công nhận cha con.

Kết luận

Xác nhận cha cho con là một thủ tục phổ biến hiện nay nhưng rất ít người nắm được quy định của pháp luật để hạn chế xảy ra tình trạng sinh con ngoài giá thú.

Việc xác nhận cha con ruột sẽ đảm bảo cho các thủ tục pháp lý về sau như thừa kế, tài sản. Vì vậy nếu đang gặp phải tình trạng tương tự. Bạn nên sớm thực hiện thủ tục này tại Tòa án.

Để được hỗ trợ tư vấn chi tiết về thủ tục xác nhận cha con tại Tòa án, vui lòng liên hệ với Luật Nhật Thư theo thông tin sau.

Luật Nhật Thư nhận đại diện tố tụng trong vụ việc xác định cha con tại Tòa án, xem dịch vụ nhận cha con của Luật Nhật Thư.

Trường hợp của bạn chưa chắc phải ra Tòa. Đối chiếu hai cửa giải quyết trong bài thủ tục nhận cha con làm ở Ủy ban hay Tòa án.

Thông tin liên hệ

✅ Công ty Luật Nhật Thư
📞 088.6798.458 (gọi / Messenger)
💬 Nhắn Zalo OA Luật Nhật Thư
📩 luatnhatthu@gmail.com