Vợ hoặc chồng bỏ đi, không liên lạc được thì ly hôn thế nào?

Vợ hoặc chồng bỏ đi, không liên lạc được thì bạn vẫn có thể thực hiện thủ tục ly hôn. Cách làm phụ thuộc vào việc bạn biết người đó đang ở đâu, chỉ biết nơi ở cuối cùng, hay người đó đã biệt tích nhiều năm. Ba tình huống này sẽ có quy trình giải quyết khác nhau: Nộp đơn thông thường, xác minh và niêm yết, hoặc tuyên bố mất tích.

Xác định tình huống của bạn

Việc chọn đúng hướng ngay từ đầu quyết định Tòa có nhận đơn hay không, và vụ việc mất vài tháng hay vài năm.

Tình huống	Hướng xử lý	Căn cứ	Thời gian giải quyết
Người kia bỏ đi nhưng bạn biết đang ở đâu, hiện ở trong nước	Nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người đó đang cư trú	Điểm a khoản 1 Điều 39 BLTTDS 2015	Như vụ ly hôn đơn phương thông thường, 04 đến 06 tháng
Không biết đang ở đâu, chỉ biết nơi ở cuối cùng; người đó chuyển đi không báo	Nộp đơn tại nơi cư trú cuối cùng; Tòa xác minh, niêm yết văn bản và xét xử vắng mặt	Điểm a khoản 1 Điều 40 BLTTDS 2015; khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP	Dài hơn thông thường vì phải xác minh và niêm yết
Người kia đang ở nước ngoài, vẫn liên lạc với gia đình	Nộp đơn, đề nghị Tòa yêu cầu gia đình cung cấp địa chỉ để ủy thác tư pháp	Điều 476 BLTTDS 2015	Phiên tòa mở sớm nhất 09 tháng, chậm nhất 12 tháng
Biệt tích từ 02 năm trở lên, đã tìm kiếm không có tin tức	Yêu cầu Tòa tuyên bố mất tích, sau đó ly hôn	Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015; khoản 2 Điều 56 Luật HNGĐ 2014	Hai thủ tục nối tiếp, thường trên 01 năm

Biết người kia đang ở đâu: Nộp đơn như ly hôn đơn phương thông thường

Việc vợ/chồng bỏ nhà đi sinh sống tại nơi khác không làm thay đổi thủ tục. Đồng thời, bạn biết nơi cư trú hiện tại của họ thì cần thông tin chi tiết để Toà án có cơ sở xác minh, tống đạt giấy tờ khi giải quyết hồ sơ.

Như vậy, quy trình thực hiện như sau: Bạn nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi vợ, chồng đang cư trú thực tế, ghi rõ địa chỉ đó vào đơn. Việc bỏ đi, không chăm sóc gia đình và hai vợ chồng không còn sống chung, đã ly thân là chứng cứ quan trọng cho việc ly hôn theo quy định của pháp luật. Bạn nên ghi rõ thời điểm bỏ đi và giữ tin nhắn, lời xác nhận của người thân, hàng xóm.

Chỉ biết nơi ở cuối cùng: Tòa vẫn thụ lý nếu người kia cố tình giấu địa chỉ

Điểm a khoản 1 Điều 40 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cho phép nguyên đơn yêu cầu Tòa án nơi bị đơn cư trú cuối cùng giải quyết khi không biết nơi cư trú hiện tại. Khoản 2 Điều 6 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP hướng dẫn thêm: người khởi kiện đã ghi đúng địa chỉ theo giấy tờ, mà bị đơn thay đổi nơi ở không thông báo, thì bị đơn được coi là cố tình giấu địa chỉ và Tòa giải quyết theo thủ tục chung.

Trên thực tế, bạn cần chứng minh địa chỉ đã ghi là đúng tại thời điểm gần nhất: giấy xác nhận thông tin về cư trú, giấy chứng nhận kết hôn, hợp đồng thuê nhà cũ. Tòa sẽ niêm yết công khai văn bản tố tụng tại nơi cư trú cuối cùng, triệu tập hợp lệ đủ hai lần rồi xét xử vắng mặt. Cách Tòa xử vắng mặt bị đơn có ở bài ly hôn đơn phương vắng mặt.

Lưu ý: nếu Tòa đã thụ lý mà xác minh cho thấy người kia không còn ở địa phương và không xác định được nơi ở mới, Tòa có thể đình chỉ giải quyết vụ án (điểm h khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Khi đó bạn chuyển sang hướng tuyên bố mất tích nếu đủ điều kiện.

Người kia ở nước ngoài, không cho địa chỉ

Tình huống hay gặp là người chồng hoặc vợ đi lao động ở nước ngoài, ở lại không về, không cho địa chỉ nhưng vẫn liên lạc với bố mẹ ở quê. Bạn nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi người đó cư trú cuối cùng ở Việt Nam và ghi rõ trong đơn việc người đó vẫn liên lạc với gia đình. Tòa có thể yêu cầu gia đình chồng/vợ cung cấp địa chỉ ở nước ngoài để ủy thác tư pháp. Thời hạn giải quyết theo khoản 2 Điều 476 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, dài hơn vụ án trong nước. Trình tự ủy thác và hồ sơ có ở bài ly hôn có yếu tố nước ngoài.

Trường hợp gia đình chồng/vợ vẫn còn liên lạc với họ nhưng cố tình không cung cấp địa chỉ, Toà án sẽ coi đây là trường hợp cố tình che giấu địa chỉ cư trú và tiến hành giải quyết theo thủ tục ly hôn đơn phương thông thường.

Tòa không tống đạt được thì đăng báo và phát trên đài

Khi Tòa gửi giấy mời mà không tống đạt được, vụ án không dừng lại. Tòa ra văn bản đề nghị báo và đài đăng thông báo tìm người vắng mặt, căn cứ Điều 173 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Dưới đây là hai vụ chúng tôi đã theo đến khi có bản án, một ở Hà Nội và một ở Yên Bái.

Vụ thứ nhất: TAND huyện Hoài Đức, Hà Nội

Tòa thụ lý ngày 25/6/2024. Chưa đầy hai tuần sau, ngày 08/7/2024, Tòa ra Công văn số 459/CV-TA gửi cùng lúc bốn nơi: Đài Tiếng nói Việt Nam, Báo Nhân dân, Cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân Tối cao và Cổng thông tin điện tử TAND thành phố Hà Nội.

Trong công văn, Tòa ghi rõ thông báo được đăng và phát sóng 03 (ba) lần trong 03 (ba) ngày liên tiếp, và lệ phí đăng tin do nguyên đơn chịu.

Sau đó là bước nhiều người không hình dung được: phải ra tận tòa soạn đăng ký và trả tiền. Phiếu đăng ký quảng cáo số 529-HĐQC/BND ngày 18/7/2024 của Báo Nhân dân ghi rõ đăng trên ấn phẩm Nhân dân Hằng ngày các ngày 23, 24, 25/7/2024, giá trị thanh toán 3.000.000đ đã bao gồm VAT.

Và đây là mẩu tin in ra trên báo giấy. Từ ngày thụ lý đến ngày tin lên báo là đúng một tháng.

Vụ thứ hai: TAND tỉnh Yên Bái

Vụ này bị đơn đi xuất khẩu lao động ở Đài Loan, cắt liên lạc, gia đình không cung cấp địa chỉ. Tòa thụ lý ngày 05/01/2023. Ngày 16/02/2023, Tòa ra Thông báo số 03/TB-TA gửi Bộ phận báo in của Báo Công lý và Ban đối ngoại VOV.

Điểm đáng học là Tòa ấn định sẵn bốn mốc ngay trong một thông báo, để nếu bị đơn vẫn vắng mặt thì vụ án không phải quay lại từ đầu:

Ngày	Nội dung Tòa yêu cầu bị đơn có mặt
06/3/2023	Giao nộp tài liệu, chứng cứ và tự khai, hoặc Tòa lấy lời khai
07/3/2023	Phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận công khai chứng cứ và hòa giải lần 1
09/3/2023	Mở lại lần 2, nếu vắng mặt lần 1
24/3/2023	Xét xử lần 1
31/3/2023	Xét xử lần 2, nếu vắng mặt tại phiên tòa lần 1

Vụ án xử ngày 31/3/2023, đúng mốc cuối. Trong bản án, phần lệ phí tố tụng ghi nguyên đơn phải chịu 6.000.000đ tiền lệ phí đăng thông tin trên Báo và Đài phát thanh Trung ương. Án phí ly hôn 300.000đ, được trừ vào tiền tạm ứng đã nộp.

Khi xét xử, Tòa căn cứ hướng dẫn tại Công văn số 253/TANDTC-PC ngày 26/11/2018 của Tòa án nhân dân Tối cao về giải quyết vụ án ly hôn có bị đơn là người Việt Nam ở nước ngoài nhưng không rõ địa chỉ. Theo hướng dẫn này, Tòa xác định đây là trường hợp bị đơn giấu địa chỉ theo điểm e khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự, nên đưa vụ án ra xét xử vắng mặt bị đơn theo thủ tục chung, căn cứ Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Năm điều rút ra từ hai vụ án ly hôn này

• Tiền đăng thông báo là tiền thật và do người khởi kiện bỏ ra: 3.000.000đ nếu chỉ đăng báo in, 6.000.000đ nếu đăng cả báo và đài. Đây là lệ phí theo chứng từ của tòa soạn, không phải phí niêm yết của tòa án.
• Không phải cứ chồng hoặc vợ bỏ đi là Tòa đình chỉ. Hai vụ trên đều ra bản án, bị đơn không có mặt một lần nào.
• Bị đơn ở nước ngoài mà giấu địa chỉ vẫn xử được, theo Công văn 253/TANDTC-PC và điểm e khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự.
• Thời gian phụ thuộc vào khâu đăng báo. Vụ Hoài Đức mất một tháng từ thụ lý đến ngày lên báo. Vụ Yên Bái từ thụ lý 05/01 đến xét xử 31/3 là gần ba tháng.
• Nên đề nghị Tòa ấn định sẵn nhiều mốc trong một thông báo như TAND tỉnh Yên Bái đã làm. Nếu mỗi lần vắng mặt lại phải đăng báo lại thì vừa mất thêm tiền vừa kéo dài thêm vài tháng.

Biệt tích nhiều năm: tuyên bố mất tích rồi mới ly hôn

Khi một người biệt tích 02 năm liền trở lên, mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hay đã chết thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan, Tòa án có thể tuyên bố người đó mất tích.

Khoản 1 Điều 68 Bộ luật Dân sự 2015

Như vậy, “không liên lạc được” chưa đủ để tuyên bố mất tích. Bạn phải chứng minh đã tìm kiếm: báo công an, nhờ người thân, đăng thông báo tìm người. Sau khi có quyết định tuyên bố mất tích, Tòa giải quyết cho ly hôn theo khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 mà không cần xét căn cứ mâu thuẫn. Hồ sơ và mẫu đơn xem tại bài ly hôn với người mất tích.

Ly thân không phải là một thủ tục pháp lý

Luật Hôn nhân và gia đình 2014 không có chế định ly thân. Vợ chồng sống riêng vẫn là vợ chồng, tài sản tạo ra trong thời gian sống riêng về nguyên tắc vẫn là tài sản chung, trừ khi hai bên đã chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân theo Điều 38 Luật Hôn nhân và gia đình 2014. 

Thời gian sống ly thân chỉ là căn cứ để chứng minh đời sống hôn nhân giữa hai vợ chồng không còn. Từ đó, chứng minh được yêu cầu của bản thân trước Toà án.

Thực tiễn, có những vụ việc, do 02 bên vợ chồng ly thân đã rất lâu và không còn liên lạc với người còn lại, không biết địa chỉ của họ ở đâu hoặc còn nơi thường trú hay không. Khi gặp những trường hợp này, cần xác định có nên làm thủ tục tuyên bố họ mất tích hay không nếu có đủ căn cứ:

• Họ biệt tích không còn liên lạc từ 02 năm trở lên;
• Gia đình người thân cũng không có ai liên lạc được với họ;
• Không liên lạc với chính con đẻ của mình;
• Công an cư trú xác nhận đã cắt thường trú khỏi địa phương.

Thời gian thông báo tuyên bố tìm kiếm 01 người mất tích là 04 tháng, sau khi tòa án thụ lý tiếp nhận đơn yêu cầu và có căn cứ rõ ràng họ biệt tích từ 02 năm trở lên. Sau khi có quyết định tuyên bố mất tích của Tòa, vụ án ly hôn mới được tiếp tục giải quyết.

Câu hỏi thường gặp

Chồng bỏ đi 1 năm, có tuyên bố mất tích được không?
Chưa. Điều kiện là biệt tích 02 năm liền trở lên và không còn bất kỳ tin tức nào về người đó. Trong thời gian chưa đủ 02 năm, bạn sẽ nộp đơn ly hôn tại nơi cư trú cuối cùng của chồng.

Không có số điện thoại, không biết ở đâu thì ghi gì vào đơn?
Bạn sẽ ghi nơi cư trú cuối cùng mà bạn biết và nộp kèm giấy tờ chứng minh địa chỉ đó. Cách nộp và nơi nộp cụ thể xem bài nộp đơn ly hôn ở đâu.

Chồng bỏ đi thì con và tài sản giải quyết thế nào?
Tòa vẫn giải quyết nuôi con, cấp dưỡng và chia tài sản trong bản án ly hôn dù bị đơn vắng mặt. Việc người kia bỏ mặc con là yếu tố bất lợi cho họ khi Tòa quyết định giao con.

Lời kết

Như vậy, người kia bỏ đi không chặn được việc ly hôn. Điều bạn cần chuẩn bị là địa chỉ cuối cùng có giấy tờ chứng minh, hoặc bằng chứng đã tìm kiếm đủ 02 năm nếu đi theo hướng mất tích.

Trình tự ly hôn đơn phương đầy đủ xem tại bài thủ tục ly hôn đơn phương. Nếu bạn không xác định được nên đi hướng nào, Luật Nhật Thư nhận xác minh địa chỉ và giải quyết ly hôn khi người kia bỏ đi.

Thông tin liên hệ

✅ Công ty Luật Nhật Thư
📞 088.6798.458 (gọi / Messenger)
💬 Nhắn Zalo OA Luật Nhật Thư
📩 luatnhatthu@gmail.com