Đổi họ cho con sang họ cha dượng: điều kiện và thủ tục 2026

Hiện nay, Không có thủ tục đổi họ cho con sang họ cha dượng. Khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015 không liệt kê trường hợp này. Muốn con mang họ cha dượng, người cha dượng phải làm thủ tục nhận con riêng của vợ làm con nuôi trước; có Giấy chứng nhận nuôi con nuôi rồi mới đổi họ được, theo điểm b khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015.

Các điểm cần lưu ý:

• Cần thực hiện hai thủ tục: nhận con nuôi trước, đổi họ sau. Nộp thẳng tờ khai đổi họ sang họ cha dượng thì UBND không có căn cứ để giải quyết.
• Cha dượng nhận con riêng của vợ được miễn hai điều kiện — hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên, và điều kiện sức khỏe, kinh tế, chỗ ở (khoản 3 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi 2010).
• Điều kiện thực hiện: vẫn bắt buộc phải có sự đồng ý của cha đẻ (Điều 21 Luật Nuôi con nuôi 2010).
• Con từ đủ 09 tuổi trở lên phải tự đồng ý cả hai việc: làm con nuôi, và đổi họ.
• Kể từ ngày giao nhận con nuôi, cha đẻ không còn nghĩa vụ cấp dưỡng, trừ khi các bên có thỏa thuận khác (khoản 4 Điều 24 Luật Nuôi con nuôi 2010).
• Con đã đủ 18 tuổi thì không còn thuộc đối tượng được nhận làm con nuôi.

Có đổi họ cho con sang họ cha dượng được không?

Không đổi trực tiếp được. Pháp luật liệt kê đóng các trường hợp được thay đổi họ, và họ cha dượng không nằm trong danh sách đó.

Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây: a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại; b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;

Điểm a và điểm b khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015

Như vậy, cần phải làm thủ tục nhận nuôi con riêng của vợ, rồi mới thực hiện thủ tục đổi họ cho con.

Vì sao bắt buộc phải nhận con nuôi trước?

Vì thay đổi họ là việc ghi nhận một quan hệ pháp lý đã tồn tại, chứ không tạo ra quan hệ đó. Cán bộ hộ tịch cần một giấy tờ chứng minh người kia là cha của đứa trẻ theo pháp luật. Với cha đẻ, giấy tờ đó là Giấy khai sinh hoặc trích lục đăng ký nhận cha con. Với cha dượng, giấy tờ đó chỉ có thể là Giấy chứng nhận nuôi con nuôi.

Trước khi có giấy này, người cha dượng — dù đã nuôi đứa trẻ nhiều năm, dù đã kết hôn với người mẹ — vẫn không có bất kỳ quan hệ pháp lý nào với con riêng của vợ. Việc kết hôn với người mẹ không tự động tạo ra quan hệ cha con.

Sau khi đã có Giấy chứng nhận nuôi con nuôi, phần đổi họ là bước nhẹ nhất trong toàn bộ câu chuyện. Chi tiết bước này xem bài thủ tục đổi họ tên cho con sau khi nhận con nuôi.

Cha đẻ ủy quyền toàn quyền cho mẹ thì đổi thẳng sang họ cha dượng được không?

Không. Ủy quyền chỉ quyết định ai là người đi nộp hồ sơ, nó không tạo ra căn cứ để đổi họ. Căn cứ đổi họ nằm ở khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, và điều luật này không có trường hợp nào là đổi sang họ cha dượng.

Đây là câu hỏi Luật Nhật Thư nhận nhiều nhất ở nhóm khách này. Nhiều gia đình nghĩ rằng chỉ cần cha đẻ ký một văn bản cho mẹ được "toàn quyền thay đổi họ tên của con" là xong, kể cả đổi sang họ người chồng mới.

Có một phép thử rất nhanh. Giả sử cha đẻ không ủy quyền cho ai cả, tự tay cầm tờ khai lên Ủy ban nhân dân cấp xã xin đổi họ con sang họ cha dượng. Hồ sơ đó có được chấp thuận không? Không, vì trường hợp này không nằm trong khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015. Như vậy, bản thân người cha cũng không có cái quyền đó để mà ủy quyền cho người khác. Chữ "toàn quyền" trong văn bản ủy quyền chỉ có nghĩa là toàn quyền trong phạm vi pháp luật cho phép.

Hai loại giấy tờ trả lời hai câu hỏi khác nhau

	Căn cứ đổi họ	Văn bản ủy quyền
Trả lời câu hỏi	Được đổi sang họ ai	Ai đi nộp hồ sơ
Quy định tại	Khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015	Điều 2 Thông tư 04/2020/TT-BTP
Tính chất	Danh sách đóng, chỉ 08 trường hợp	Thủ tục hành chính

Vì sao Ủy ban nhân dân không thể chấp thuận

Khoản 2 Điều 28 Luật Hộ tịch 2014 quy định công chức tư pháp – hộ tịch chỉ ghi việc thay đổi vào Sổ hộ tịch khi thấy việc thay đổi đó có cơ sở:

"Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc thay đổi, cải chính hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức tư pháp – hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch…"

Khoản 2 Điều 28 Luật Hộ tịch 2014

"Pháp luật dân sự" ở đây chính là Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015. Văn bản ủy quyền là giấy tờ chứng minh tư cách của người đi nộp hồ sơ, không phải là cơ sở dân sự để đổi họ.

Thực tế, câu hỏi khó nhất nằm ở chỗ khác: cán bộ hộ tịch sẽ ghi lý do gì vào Sổ hộ tịch? "Cha đẻ đồng ý và đã ủy quyền" không phải là một trong 08 trường hợp của khoản 1 Điều 27, nên không có chỗ để ghi.

Nếu hồ sơ vẫn được chấp thuận thì sao?

Nói thẳng: vẫn có hồ sơ lọt. Nhưng có hai hệ quả mà gia đình cần biết trước khi quyết định đi đường này.

Thứ nhất, giấy tờ hộ tịch được đăng ký trái quy định thuộc diện bị thu hồi, hủy bỏ theo điểm e khoản 1 Điều 69 và điểm h khoản 1 Điều 70 Luật Hộ tịch 2014. Nhiều địa phương đã phân cấp việc thu hồi, hủy bỏ này về Sở Tư pháp, tức là có bộ máy làm thật.

Thứ hai, và đây mới là điều quan trọng với gia đình: việc đổi họ không tạo ra bất kỳ quyền nào giữa con và cha dượng. Quyền thừa kế giữa con riêng và bố dượng phát sinh từ quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con theo Điều 654 Bộ luật Dân sự 2015, không phải từ việc trùng họ. Còn quyền và nghĩa vụ cha – con đầy đủ như cấp dưỡng, đại diện theo pháp luật, giám hộ thì chỉ phát sinh khi đã có quan hệ nuôi con nuôi. Đổi được họ rồi mà tưởng đã xong việc là hiểu sai nguy hiểm nhất.

Vậy văn bản ủy quyền dùng được vào việc gì?

Ủy quyền vẫn rất hữu ích, nhưng cho đúng việc của nó. Trường hợp điển hình: cha đẻ đi làm xa hoặc đang ở nước ngoài, không về được, thì ủy quyền cho mẹ đi nộp hồ sơ đổi họ cho con sang họ mẹ — trường hợp có căn cứ rõ ràng tại điểm a khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015.

Ba lưu ý thực tiễn từ hồ sơ Luật Nhật Thư đã xử lý:

1. Sự đồng ý của cha, mẹ phải được thể hiện rõ trong Tờ khai, theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP, chứ không chỉ nằm trong văn bản ủy quyền. Con từ đủ 09 tuổi trở lên còn phải tự mình đồng ý.
2. Văn bản ủy quyền phải được chứng thực, trừ khi người được ủy quyền là ông, bà, cha, mẹ, con, vợ, chồng, anh, chị, em ruột của người ủy quyền (Điều 2 Thông tư 04/2020/TT-BTP). Vợ cũ không thuộc danh sách này, nên hồ sơ ủy quyền giữa hai người đã ly hôn bắt buộc phải đi chứng thực. Đây là chỗ hồ sơ hay bị trả lại nhất.
3. Thay đổi hộ tịch thì được ủy quyền, nhưng đăng ký kết hôn, đăng ký lại việc kết hôn và đăng ký nhận cha, mẹ, con thì không được ủy quyền cho người khác thực hiện thay (Điều 2 Thông tư 04/2020/TT-BTP).

Cha dượng nhận con riêng của vợ được miễn những điều kiện nào?

Đây là phần tin tốt và cũng là phần ít bài viết nào nói đúng. Luật đặt ra bốn điều kiện chung cho người nhận con nuôi tại khoản 1 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi 2010: có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên; có điều kiện về sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi; có tư cách đạo đức tốt.

Nhưng khoản 3 của chính điều này loại trừ hai điều kiện đối với cha dượng:

Trường hợp cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng làm con nuôi hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi thì không áp dụng quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều này.

Khoản 3 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi 2010

Nói cách khác, cha dượng không phải hơn con 20 tuổi, và không phải chứng minh điều kiện sức khỏe, kinh tế, chỗ ở. Hai điều kiện còn lại — năng lực hành vi dân sự đầy đủ và tư cách đạo đức tốt — vẫn áp dụng bình thường.

Việc miễn này kéo theo miễn luôn giấy tờ tương ứng trong hồ sơ: theo khoản 5 Điều 17 Luật Nuôi con nuôi 2010, cha dượng không phải nộp Giấy khám sức khỏe , cũng không phải xin văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình, tình trạng chỗ ở, điều kiện kinh tế của UBND cấp xã.

Thực tiễn tại Luật Nhật Thư: đây là điểm hay bị chính cán bộ tiếp nhận yêu cầu thừa. Nếu bị đòi giấy khám sức khỏe hoặc xác nhận thu nhập, bạn dẫn khoản 3 Điều 14 và khoản 5 Điều 17 Luật Nuôi con nuôi 2010, và đề nghị cơ quan ghi rõ căn cứ pháp lý bằng văn bản nếu vẫn giữ yêu cầu đó.

Con bao nhiêu tuổi thì còn nhận làm con nuôi được?

Theo Điều 8 Luật Nuôi con nuôi 2010, người được nhận làm con nuôi là trẻ em dưới 16 tuổi. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi chỉ được nhận làm con nuôi trong hai trường hợp, một trong số đó chính là được cha dượng, mẹ kế nhận làm con nuôi.

Như vậy, cha dượng có khung tuổi rộng hơn người ngoài: nhận được cả con riêng của vợ đã 16, 17 tuổi. Nhưng từ ngày con đủ 18 tuổi thì không còn nhận làm con nuôi được nữa, và cũng không còn căn cứ nào để đổi họ sang họ cha dượng. Nếu gia đình đang cân nhắc, đây là mốc cần tính trước.

Cha đẻ không đồng ý thì có cách nào không?

Không có cách hợp pháp nào thay thế được ý kiến của cha đẻ. Đây là câu trả lời thẳng, và cũng là lý do phần lớn hồ sơ dừng lại ở đây.

Việc nhận nuôi con nuôi phải được sự đồng ý của cha mẹ đẻ của người được nhận làm con nuôi… Trường hợp trẻ em được nhận làm con nuôi từ đủ 09 tuổi trở lên thì còn phải được sự đồng ý của trẻ em đó.

Khoản 1 Điều 21 Luật Nuôi con nuôi 2010

Sự đồng ý phải hoàn toàn tự nguyện, lập thành văn bản có chữ ký của người cho ý kiến. Việc người cha đẻ đã nhiều năm không cấp dưỡng, không thăm nom, hoặc đã có gia đình mới đều không làm mất quyền cho ý kiến của ông ấy.

Vậy còn cách nào? Có hai hướng, và cần nói rõ giới hạn của từng hướng:

• Thương lượng với cha đẻ. Trên thực tế, lập luận hiệu quả nhất không phải chuyện tình cảm mà là hệ quả pháp lý ở mục dưới: sau khi giao nhận con nuôi, cha đẻ không còn nghĩa vụ cấp dưỡng. Với nhiều trường hợp, đây là điều khiến người cha thay đổi quyết định.
• Trường hợp cha đẻ đã chết, mất tích hoặc mất năng lực hành vi dân sự. Khi đó ý kiến của người cha không còn đặt ra, chỉ cần ý kiến của người mẹ. Nhưng phải có giấy tờ chứng minh: giấy chứng tử, quyết định của Tòa án tuyên bố mất tích hoặc tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự. Việc cha đẻ chỉ đơn thuần “bỏ đi, không ai liên lạc được” không thuộc nhóm này.

Nếu người cha đẻ dứt khoát không đồng ý và cũng không thuộc các trường hợp trên, hướng còn lại là đổi họ cho con sang họ mẹ. Đây là trường hợp nằm sẵn tại điểm a khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015, nhưng lưu ý việc này cũng vẫn cần chữ ký của cha đẻ nếu con chưa đủ 18 tuổi. Xem bài thủ tục đổi họ cho con.

Điều ít ai nói trước: cha đẻ hết nghĩa vụ cấp dưỡng

Đây là hệ quả quan trọng nhất của việc cho cha dượng nhận con nuôi, và là điều người mẹ cần cân nhắc kỹ trước khi bắt đầu.

Trừ trường hợp giữa cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi có thỏa thuận khác, kể từ ngày giao nhận con nuôi, cha mẹ đẻ không còn quyền, nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng, cấp dưỡng, đại diện theo pháp luật, bồi thường thiệt hại, quản lý, định đoạt tài sản riêng đối với con đã cho làm con nuôi.

Khoản 4 Điều 24 Luật Nuôi con nuôi 2010

Nghĩa là nếu Tòa án đang buộc cha đẻ cấp dưỡng hằng tháng cho con, nghĩa vụ đó chấm dứt kể từ ngày giao nhận con nuôi. Luật có mở một cửa: các bên được thỏa thuận khác. Nếu muốn giữ nghĩa vụ cấp dưỡng của cha đẻ, thỏa thuận này phải được lập thành văn bản cùng thời điểm làm thủ tục nhận con nuôi, không để đến sau.

Còn một điểm cần nói cho cân bằng: quan hệ thừa kế giữa con và cha đẻ không mất đi. Con vẫn thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cha đẻ, đồng thời trở thành người thừa kế của cha nuôi. Việc làm con nuôi mở rộng quan hệ thừa kế chứ không cắt bỏ.

Hồ sơ và trình tự hai bước

Bước 1 — Đăng ký nhận con nuôi tại UBND cấp xã

Nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi thường trú của con hoặc nơi thường trú của người nhận con nuôi, theo Điều 19 Luật Nuôi con nuôi 2010. Hồ sơ của cha dượng gồm:

• Đơn xin nhận con nuôi;
• Bản sao thẻ căn cước hoặc hộ chiếu;
• Phiếu lý lịch tư pháp;
• Văn bản xác nhận tình trạng hôn nhân — ở đây là Giấy chứng nhận kết hôn với người mẹ;
• Không phải nộp Giấy khám sức khỏe và văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình, tình trạng chỗ ở, điều kiện kinh tế (khoản 5 Điều 17 Luật Nuôi con nuôi 2010).

Hồ sơ của con gồm Giấy khai sinh, giấy khám sức khỏe, hai ảnh toàn thân chụp không quá 06 tháng, và giấy tờ chứng minh hoàn cảnh nếu có. Lưu ý về thời hạn giấy tờ: Phiếu lý lịch tư pháp và giấy khám sức khỏe có giá trị sử dụng trong 06 tháng kể từ ngày cấp, tính đến ngày nộp hồ sơ.

Về thời hạn giải quyết: trong 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, UBND cấp xã kiểm tra hồ sơ và lấy ý kiến của cha đẻ, mẹ đẻ và của con nếu con từ đủ 09 tuổi trở lên. Trong 20 ngày kể từ ngày có ý kiến đồng ý, UBND cấp xã đăng ký việc nuôi con nuôi, trao Giấy chứng nhận nuôi con nuôi và ghi vào Sổ hộ tịch (Điều 20 và Điều 22 Luật Nuôi con nuôi 2010).

Bước 2 — Đăng ký thay đổi họ cho con

Sau khi có Giấy chứng nhận nuôi con nuôi, nộp hồ sơ thay đổi hộ tịch cũng tại UBND cấp xã. Từ ngày 01/7/2025, UBND cấp xã giải quyết việc này ở mọi độ tuổi, không còn phân chia lên cấp huyện theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP.

• Tờ khai đăng ký thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch theo mẫu tại Phụ lục 5 Thông tư 04/2024/TT-BTP;
• Bản chính Giấy khai sinh của con;
• Giấy chứng nhận nuôi con nuôi — đây là giấy tờ then chốt của cả hồ sơ;
• Văn bản thể hiện sự đồng ý của con nếu con từ đủ 09 tuổi trở lên;
• Thẻ căn cước của cha nuôi và mẹ.

Thời hạn giải quyết là 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ; trường hợp cần xác minh thì kéo dài thêm không quá 03 ngày làm việc, theo khoản 2 Điều 28 Luật Hộ tịch 2014. Kết quả là Trích lục đăng ký thay đổi hộ tịch, kèm Giấy khai sinh mới.

Cộng cả hai bước, một hồ sơ thuận lợi mất khoảng một tháng rưỡi đến hai tháng. Phần lâu nhất gần như luôn là khâu lấy được ý kiến đồng ý của cha đẻ.

Câu hỏi thường gặp

Cha dượng nuôi cháu từ nhỏ, cháu gọi bằng bố, có cần làm thủ tục không?

Có. Việc chung sống, nuôi dưỡng trên thực tế không tạo ra quan hệ cha con về mặt pháp lý, dù kéo dài bao nhiêu năm. Không có Giấy chứng nhận nuôi con nuôi thì không đổi được họ, và cha dượng cũng không có quyền đại diện cho con trong các việc hành chính.

Đổi được cả tên đệm và tên cho con không?

Được. Khoản 2 Điều 24 Luật Nuôi con nuôi 2010 cho phép cha mẹ nuôi yêu cầu thay đổi họ, tên của con nuôi; con nuôi từ đủ 09 tuổi trở lên phải đồng ý. Trên tờ khai, ghi rõ cả họ mới và tên mới, và văn bản giải trình nêu lý do cho từng việc.

Giấy khai sinh của con có ghi tên cha dượng làm cha không?

Theo khoản 3 Điều 24 Luật Nuôi con nuôi 2010, theo yêu cầu của cha mẹ nuôi, cơ quan nhà nước có thẩm quyền làm thủ tục thay đổi phần khai về cha mẹ trong Giấy khai sinh và Sổ hộ tịch của con nuôi sang cha mẹ nuôi. Đây là một yêu cầu riêng, cần nêu rõ trong hồ sơ, không tự động đi kèm việc đổi họ.

Mẹ và cha dượng chưa đăng ký kết hôn thì có nhận con nuôi được không?

Được, nhưng khi đó không còn là trường hợp “cha dượng nhận con riêng của vợ” tại khoản 3 Điều 14, nên sẽ phải đáp ứng đủ cả bốn điều kiện tại khoản 1 Điều 14, gồm hơn con 20 tuổi và điều kiện sức khỏe, kinh tế, chỗ ở, cùng các giấy tờ chứng minh tương ứng. Đăng ký kết hôn trước sẽ làm hồ sơ nhẹ đi đáng kể.

Sau này chấm dứt việc nuôi con nuôi thì họ của con có trả lại không?

Khi việc nuôi con nuôi chấm dứt, cha mẹ đẻ hoặc chính người con có quyền yêu cầu lấy lại họ theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ, theo điểm c khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự 2015. Việc lấy lại họ là một thủ tục thay đổi hộ tịch riêng, không tự động xảy ra.

Dịch vụ hỗ trợ đổi họ cho con sang họ cha dượng

Nhóm hồ sơ này khó ở chỗ phải đi qua hai thủ tục thuộc hai luật khác nhau, và điểm nghẽn nằm ở khâu thuyết phục cùng lấy ý kiến hợp lệ của cha đẻ. Luật Nhật Thư nhận các phần việc sau:

• Đánh giá trường hợp của bạn có đủ điều kiện nhận con nuôi không, và chỉ ra những giấy tờ được miễn để hồ sơ không bị đòi thừa;
• Soạn đơn xin nhận con nuôi, văn bản lấy ý kiến của cha đẻ và văn bản thỏa thuận về nghĩa vụ cấp dưỡng nếu các bên muốn giữ;
• Đại diện theo ủy quyền làm việc với UBND cấp xã ở cả hai bước, xử lý khi hồ sơ bị yêu cầu bổ sung hoặc từ chối;
• Thực hiện tiếp thủ tục đổi họ, đổi tên và thay đổi phần khai về cha mẹ trên Giấy khai sinh;
• Hỗ trợ cập nhật giấy tờ của con sau khi có trích lục.

Phí dịch vụ được báo theo từng hồ sơ vụ việc sau khi xem giấy tờ; riêng phí tư vấn không quá 500.000 đồng/giờ. Nếu bạn cần làm kèm thủ tục đổi tên, xem dịch vụ đổi tên khai sinh trọn gói.

Thông tin liên hệ

✅ Công ty Luật Nhật Thư
📞 088.6798.458 (gọi / Messenger)
💬 Nhắn Zalo OA Luật Nhật Thư
📩 luatnhatthu@gmail.com